HASHAROTLARGA QARSHI BIOLOGIK KURASH USULI VA INTEGRALLASHGAN SISTEMA CHORALARI

Maqolada hasharotlar zararkunandalariga qarshi biologik kurash usullari, ya’ni tabiiy dushmanlar (entomofaglar: parazitoidlar, yirtqichlar), mikrobiologik preparatlar (Bacillus thuringiensis va boshqalar) hamda feromonlar va boshqa biologik vositalardan foydalanish yoritilgan. O‘zbekiston sharoitida g‘o‘za, sabzavot va mevali ekinlarda qo‘llaniladigan trixogramma, brakon, zlatoglazka, fitoseyulus va boshqa entomofaglarning roli, ularni ko‘paytirish va qo‘llash texnologiyalari ko‘rib chiqilgan. Integrallashgan zararkunandalarga qarshi kurash (IPM – Integrated Pest Management) tizimi agrotexnik, biologik, mexanik va cheklangan kimyoviy usullarni uyg‘unlashtirish orqali ekologik xavfsiz va iqtisodiy samarali himoyani ta’minlaydi. Maqola Murodov S.A.ning “Umumiy entomologiya kursi” asari asosida va O‘zbekistonda olib borilgan tadqiqotlar (O‘simliklarni himoya qilish instituti, biofabrikalar tajribalari) hamda zamonaviy manbalarga tayangan holda tuzilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, biologik usullar kimyoviy insektitsidlarga qaraganda atrof-muhit va foydali hasharotlar uchun xavfsizroq bo‘lib, IPM doirasida qo‘llanilganda hosildorlikni saqlab, zaharlanish xavfini kamaytiradi.