การแพร่กระจายของแบคทีเรียแกรมลบและยีนดื้อยาปฏิชีวนะในสิ่งแวดล้อม

แบคทีเรียดื้อยาปฏิชีวนะเป็นปัญหาสำคัญของระบบสาธารณสุข สิ่งแวดล้อมสามารถเป็นแหล่งกักเก็บและแพร่กระจายแบคทีเรียและยีนดื้อยาได้ งานวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาการแพร่กระจายของแบคทีเรียแกรมลบและยีนดื้อยาปฏิชีวนะในแหล่งน้ำภายในมหาวิทยาลัยและโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ในช่วงเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2564 ถึง กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2565 โดยสามารถคัดแยกแบคทีเรียแกรมลบได้ทั้งหมด 83 ไอโซเลต โดยมี Enterobacter mori (ร้อยละ 20) และ Klebsiella pneumoniae (ร้อยละ 17.14) เป็นสายพันธุ์เด่นที่พบในพื้นผิวโรงพยาบาล ขณะที่ K. pneumoniae (ร้อยละ 27.08) Enterobacter cloacae (ร้อยละ 14.58) และ Escherichia coli (ร้อยละ 12.50) เป็นสายพันธุ์เด่นที่พบได้มากในแหล่งน้ำ อัตราการดื้อต่อยาปฏิชีวนะพบว่า พบอัตราการดื้อต่อแอมพิซิลลินสูงที่ร้อยละ 65.71 ในโรงพยาบาล ซึ่งใกล้เคียงกับแหล่งน้ำ (ร้อยละ 66.67) ขณะที่อัตราดื้อต่ออะม็อกซิซิลิน-กรดคาวูลานิก พบร้อยละ 34.29 ซึ่งสูงกว่าในแหล่งน้ำ (ร้อยละ 31.25) รองลงมาคือเซฟูรอกซิม (ร้อยละ 8.33) ซึ่งเฉพาะพบในแหล่งน้ำเท่านั้น โดย Enterobacter cloacae ไอโซเลตที่ 10.2 และ 12.1 และ Citrobacter koseri ไอโซเลตที่ 21.2 ที่แยกได้จากแหล่งน้ำเป็นสายพันธุ์เด่นที่มีการดื้อต่อยา 7 ชนิดและ 5 ชนิด ตามลำดับ นอกจากนี้ในงานวิจัยนี้พบยีนดื้อยา blaSHV (ร้อยละ 91.43) แพร่หลายในทุกจุดของโรงพยาบาล ขณะที่ blaTEM (ร้อยละ 89.58) พบสูงในแหล่งน้ำสิบจากสิบห้าจุด blaSHV+blaTEM+blaNDM เป็นรูปแบบยีนที่พบบ่อยที่สุดร้อยละ 15.66 อีกทั้งยังพบ K. pneumoniae ที่แยกได้จากทั้งสองแหล่ง มีรูปแบบการตอบสนองต่อยาและการพบยีนดื้อยาที่คล้ายกัน ซึ่งสามารถอนุมานได้ว่าอาจมีการแพร่กระจายจากแหล่งโรงพยาบาลไปสู่สิ่งแวดล้อม รวมถึงโอกาสในการการถ่ายโอนยีนดื้อยาที่เกิดขึ้นในสิ่งแวดล้อม ผลที่ได้จากงานนี้สะท้อนถึงข้อกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยของแหล่งน้ำและการปนเปื้อนแบคทีเรียบนบริเวณพื้นผิวในโรงพยาบาลโดยเฉพาะบริเวณที่พบอัตราการดื้อยาหลายชนิด ดังนั้นจึงควรมีการเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ยังเป็นข้อมูลช่วยส่งเสริมแนวทางในการจัดการน้ำเพื่อความยั่งยืน และการปรับปรุงแนวทางป้องกันการแพร่กระจายแบคทีเรียดื้อยาที่อาจเพิ่มขึ้นได้ในอนาคต