Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Dorpsstraat 2 te Niftrik Gemeente Wijchen

Hamaland Advies heeft in opdracht van Lycens een archeologisch bureauonderzoek en een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd voor een bestemmingsplanwijziging aan de Dorpsstraat 2 te Niftrik. Op de locatie komen, in de achtertuin van de bestaande woning, twee nieuwe bouwvlakken voor een vrijstaande en een 2-onder-1-kap woning. Het plangebied heeft een omvang van circa 1.119 m2. De diepte van de geplande bodemverstoringen is nog onbekend, maar bedraagt vanwege een vorstvrije fundering tenminste 80 cm-mv.Het plangebied ligt volgens de archeologische beleidskaart (west) in de bebouwde kom met een hoge archeologische verwachting. Tevens ligt het in een reeds bekende vindplaats en in de aandachtszone van deze vindplaats. Vanwege de ligging in twee zones geldt de hoogste waarde (in dit geval ‘vindplaats’) als toetsingswaarde. Dit houdt in dat archeologisch onderzoek noodzakelijk is bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 30 m2 waarbij aangetoond moet worden, door middel van een rapport, hoe het met de archeologische waarden in de ondergrond gesteld is.BureauonderzoekOp grond van de resultaten van het bureauonderzoek kan geconcludeerd worden dat het plangebied in potentie een hoge trefkans heeft op archeologische resten uit de periode van het Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd. De trefkans op resten uit de Tweede Wereldoorlog is laag. In het plangebied bevinden zich waardevolle archeologische lagen zich vanaf maaiveld tot een diepte van 2,30 m-mv in de C-horizont. In de omgeving zijn vondstlagen aangetroffen onder de bouwvoor in bruingrijze klei met mangaan (LME + NT) op 20-55 cm-mv. In de grijsbruine iets zandige klei met mangaan en ijzeroxidatie (PREHIST, ROM, LME) vanaf 55-110 cm-mv. In het plangebied zelf waren vanaf circa 1820 tot 1918 het gebouw en tuinen van de voormalige pastorie aanwezig. Resten van deze bebouwing en gerelateerde vondsten zijn mogelijk nog in de ondergrond aanwezig.BooronderzoekUit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat de bodemopbouw, met uitzondering van boring 5a en 5b uit een circa 45 cm dikke subrecente bouwvoor bestaat die overgaat in een dikke cultuurlaag bestaande uit fosfaatrijke zandige klei met fragmenten houtskool en puinspikkels. De dikte van dit pakket varieert van 80 cm in boring 3 tot 180 cm in boring 1. In boring 1 is nog een tweedeling aanwezig in het pakket. De onderste 90 cm van dit pakket bestaat uit een relatief schoon pakket zandige klei waarin alleen wat puinspikkels aanwezig zijn. De basis van het bodemprofiel bestaat uit lichtbruin kleiig matig fijn zand (boring 2, 3 en 4) of sterk zandige klei (boring 1). Het betreft rivierbeddingafzettingen van de meandergordel van Huiseling-Demen. In boring 4 is op een diepte tussen 10 en 90 cm-mv sprake van opvallend veel zacht gebakken oranje baksteenpuin. Boring 5a en 5b zijn beiden gestuit op een fundering die opgetrokken is uit dezelfde oranje zachte baksteen. Dit betreft vermoedelijk de fundering van de voormalige pastorie die hier tussen circa 1820 en 1918 aanwezig was. Een belangrijk indicatie voor deze bebouwing vormt tevens de oorspronkelijke toegangspoort van de pastorie ter hoogte van deze boringen. Deze toegangspoort is nog altijd aanwezig aan de noordoostzijde van het perceel (zie Afbeelding 13).SelectieadviesVanwege de aanwezigheid van een oude cultuurlaag met archeologische indicatoren die duiden op één of meerdere vindplaatsen uit de periode Romeinse Tijd tot en met de Nieuwe Tijd adviseert Hamaland Advies om archeologisch vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek uit te voeren indien de bodemingrepen dieper dan 35 cm-mv reiken (top van het muurwerk van de voormalige pastorie). Voorafgaand aan het proefsleuvenonderzoek dient een Programma van Eisen te worden opgesteld, dat getoetst wordt door gemeente Wijchen en diens archeologisch adviseur (mw. E. van der Linden).SelectiebesluitDe resultaten en aanbevelingen uit de conceptrapportage zijn op 3 februari 2020 getoetst door het bevoegd gezag, de gemeente Wijchen (mevr. E. van der Linden, gemeentelijk archeoloog). De opmerkingen en wijzigingen, waaronder de omvang van het plangebied, zijn verwerkt in deze definitieve versie 2.0 van het rapport. Op grond van de onderzoeksresultaten zal door gemeente Wijchen een selectiebesluit genomen worden of vervolgonderzoek noodzakelijk is voorafgaand aan de geplande bodemingrepen.VoorbehoudHet uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister”. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort en de verantwoordelijke ambtenaar van de gemeente Wijchen (mw. drs. E. van der Linden).

## 项目概况
Hamaland Advies 受 Lycens 委托，为尼夫特里克（Niftrik）多普斯特拉特（Dorpsstraat）2号的土地用途变更规划开展了考古办公室调查（bureauonderzoek）与勘探性土壤调查（verkennend bodemonderzoek）。本次规划场地位于现有住宅的后院，拟建设1栋独栋住宅与1栋双拼住宅（2-onder-1-kap），规划总面积约1119平方米。计划实施的土壤扰动深度暂未明确，但因采用无霜基础，扰动深度至少为地下80厘米（地面标高mv，maaiveld，即从地面往下80cm）。

根据考古政策图（西部片区），该规划场地位于建成区内，考古潜力评级为高；同时该场地属于一处已探明遗址及其关注区域，因此以最高等级的“遗址”作为评估基准。这意味着当土壤扰动面积超过30平方米时，必须通过专项报告证明地下考古价值状况，需开展考古调查。

## 办公室调查
根据办公室调查结果，可得出结论：规划场地存在较高概率发现新石器时代至近现代的考古遗存，而二战时期遗存的发现概率较低。规划场地内，从地面至地下2.30米的土壤层位C层（C-horizont）中分布有具有考古价值的堆积层。周边区域的考古发现层位于建筑层下：20-55cm-mv处为棕灰色含锰黏土（中世纪晚期LME + 近现代NT）；55-110cm-mv处为灰棕色稍含砂的含锰与氧化铁黏土（史前PREHIST + 罗马时期ROM + 中世纪晚期LME）。规划场地在1820年至1918年间曾设有原牧师住宅的建筑与花园，该建筑的遗存及相关遗物可能仍留存于地下。

## 钻探调查
钻探调查结果显示，除钻孔5a与5b外，场地土壤剖面由约45厘米厚的近代建筑堆积层（subrecente bouwvoor）过渡至厚层文化堆积层（cultuurlaag）：该文化层为富磷酸盐砂质黏土，夹杂木炭碎屑与碎石块。该堆积层厚度从钻孔3的80厘米至钻孔1的180厘米不等。钻孔1的文化堆积层还可分为两层，其下层90厘米为相对纯净的砂质黏土，仅含少量碎石块。土壤剖面基底为浅棕褐色黏土质中细砂（钻孔2、3、4）或强砂质黏土（钻孔1），属于Huiseling-Demen河曲带的河床沉积。钻孔4在10-90cm-mv深度范围内发现了大量软烧橙色砖碎石。钻孔5a与5b均揭露了由同款橙色软砖砌筑的基础，推测为1820年至1918年间存在的原牧师住宅基础；该位置附近还设有原牧师住宅的入口（见图13），目前该入口仍保留在地块东北侧。

## 选择建议
鉴于场地内存在带有考古指示物的古老文化堆积层，表明存在罗马时期至近现代的一处或多处遗址，Hamaland Advies 建议：若土壤扰动深度超过35cm-mv（即原牧师住宅墙体顶部），需开展探沟考古调查（proefsleuvenonderzoek）作为后续考古工作。探沟调查前需编制《要求纲领》（Programma van Eisen），并由韦亨（Wijchen）市政府及其考古顾问E. van der Linden女士审核。

## 选择决定
2020年2月3日，主管当局韦亨市政府（E. van der Linden女士，市考古学家）审核了概念报告的成果与建议，相关意见及修改内容（包括规划场地范围）已纳入本报告最终版本2.0。韦亨市政府将根据本次调查结果做出选择决定，确定在计划的土壤扰动施工前是否需要开展后续考古调查。

## 保留条款
本次调查严格按照通用的学术认知与作业方法开展，旨在降低场地内建筑施工中发现或破坏考古遗存的风险。在发放环境许可时，需始终告知法定申报义务（《遗产法》2016年7月1日，第5.10、5.11条），以确保对偶然发现文物的记录："任何人若非通过考古发掘发现其明知或理应知晓为文物（可移动或不可移动）的物品，应尽快向主管部长报告"。该申报需向位于阿默斯福特的荷兰文化遗产国家局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）以及韦亨市政府负责官员E. van der Linden女士（drs. E. van der Linden）提交。