Archeologisch bureau- en inventariserend booronderzoek Rozengracht 34 te Harlingen, gemeente Harlingen (FR)

<p>Aanleiding tot het hier beschreven archeologische bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek door middel van boringen zijn de plannen van Stichting v/h De Bouwvereniging voor de verbouw van het voormalige schoolgebouw aan Rozengracht 34 te Harlingen. Door deze werkzaamheden worden mogelijk archeologische resten bedreigd. Conform de Monumentenwet van 1988 dient het onderzoeksgebied eerst te worden onderzocht op de aanwezigheid van archeologische waarden. Stichting v/h De Bouwvereniging heeft MUG Ingenieursbureau, afdeling Archeologie, opdracht gegeven het onderzoek uit te voeren. Uit het bureauonderzoek blijkt dat het onderzoeksgebied in de bebouwde kom van Harlingen ligt en het is daarom niet gekarteerd op de bodemkaart en geomorfologische kaart. Naar alle waarschijnlijkheid ligt het in een vlakte die ontstaan is door afgraving of egalisatie en bestaat de bodem uit kalkrijke poldervaaggronden uit zandige klei of sterk siltig zand. Op de beleidsadvieskaart van de gemeente geldt een lage verwachting voor de periode steentijd-bronstijd omdat het dekzand te diep ligt en is geen archeologisch onderzoek noodzakelijk voor deze periode. Voor de periode ijzertijd-middeleeuwen geldt een hoge verwachting en is wel onderzoek noodzakelijk. Resten uit de ijzertijd tot en met middeleeuwen kunnen worden verwacht op terpen of, met name vanaf de middeleeuwen, vanaf het maaiveld. Vanaf circa 1590 lag het gebied binnen de stad Harlingen en kunnen resten worden verwacht in ophogingslagen (steigeraarde) of vanaf het maaiveld. De oudste bewoningen in Harlingen betreft bewoning uit de late ijzertijd op terpen. In de middeleeuwen ontstond de stad Harlingen. Harlingen kende een sterke groei vanaf de 12e eeuw die zich concentreert op de terp Almemum, die direct ten noorden van het huidige onderzoeksgebied ligt. Hier werd een klooster gebouwd, van waaruit nieuwe kanalen werden gegraven. Rond 1590 werd de Zuiderhaven aangelegd, waarmee de Rozengracht is verbonden. Vanaf deze periode viel ook het onderzoeksgebied binnen de stad Harlingen en zijn in en rondom het onderzoeksgebied vestingwerken opgetrokken. Binnen het onderzoeksgebied kan vanaf de ijzertijd tot circa 1590 bewoning op terpen worden verwacht en na de middeleeuwse bedijkingen kunnen ook vlaknederzettingen voorkomen. Rond 1590 wordt het gebied opgenomen in de stad Harlingen. Er kunnen resten van handel en nijverheid worden verwacht, waaronder bebouwing uit steenbouw en resten die in verband staan met het bolwerk Harlingen. Ook kunnen resten van de dakpannenbakkerij aanwezig zijn. Uit het booronderzoek blijkt dat binnen het onderzoeksgebied een pakket ophogingslagen aanwezig is van circa 2 m dikte. Binnen dit pakket zijn vanaf 0,6 m-mv resten van puin en mortel aanwezig. De bovenste 10-60 cm van het pakket opgebrachte grond bestaat uit straatzand. De boringen 3 en 5 zijn gestaakt omdat het niet lukte om het puin te doorboren. In de boringen kan niet bepaald worden of het alleen om resten puin gaat of om grondverbeteringen of om resten van fundamenten. MUG Ingenieursbureau adviseert om het grondwerk voor de fundering van de nieuwe aanbouwen en bergingen onder archeologische begeleiding onder het protocol proefsleuven uit te voeren, wanneer de ontgravingen die hiervoor nodig zijn dieper gaan dan 0,6 m-mv. In dit geval kunnen namelijk bij deze grondwerkzaamheden mogelijk aanwezige archeologische resten vergraven worden.</p>