ไปดีมีสุข: วิสาหกิจเพื่อสังคมกับความตายของผู้ป่วยระยะท้าย

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดการดูแลแบบประคับประคองและการจัดการกับความตายของผู้ป่วยระยะท้ายที่บ้านของวิสาหกิจเพื่อสังคม โดยการวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพในรูปแบบของการวิจัยเฉพาะกรณี (Case Studies) ผ่านการดำเนินงานของ “ไปดีมีสุข” ซึ่งเป็นวิสาหกิจเพื่อสังคมแห่งหนึ่งที่มีเป้าหมายในการดูแลผู้ป่วยระยะท้ายที่บ้าน ผลศึกษาในส่วนของการดูแลแบบประคับประคองพบว่า ระบบคิดและปฏิบัติการทางการแพทย์ของวิสาหกิจเพื่อสังคมในการจัดการกับการดูแลแบบประคับประคองผู้ป่วยระยะท้ายเป็นรูปแบบการแพทย์ที่มีศูนย์กลางอยู่ที่ผู้ป่วยและญาติผู้ดูแล สะท้อนถึงมิติทางสังคมของการปรับกระบวนทัศน์ทางการแพทย์ในการดูแลผู้ป่วยระยะท้าย จากเดิมที่มุ่งเน้นไปยังการรักษาเพื่อยืดความตายออกไปให้นานที่สุดมาเป็นรูปแบบการแพทย์ทางเลือกที่เปิดโอกาสให้ผู้ป่วยและญาติผู้ดูแลเข้าถึงทางเลือกในการดูแลแบบประคับประคองได้มากขึ้น สำหรับในส่วนของการจัดการกับความตายของผู้ป่วยระยะท้าย ผลการศึกษาพบว่า เป้าหมายสำคัญของวิสาหกิจเพื่อสังคม คือ การทำให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดี มีความเจ็บปวดเกิดขึ้นน้อยที่สุด และสามารถตายอย่างสงบที่บ้าน อย่างไรก็ตาม การจัดการกับความตายของวิสาหกิจเพื่อสังคมไม่สามารถดำเนินงานโดยแยกขาดออกจากระบบแพทย์กระแสหลักได้ โดยเฉพาะการเข้าถึงยาควบคุมที่ใช้ในการลดอาการปวด อีกทั้งการได้รับการดูแลแบบประคับประคองที่บ้านอาจไม่ได้หมายความถึงการตายอย่างสงบที่บ้าน หากญาติและผู้ดูแลไม่สามารถจัดการกับอารมณ์ ความรู้สึก รวมถึงความทรมานจากการเจ็บปวดของผู้ป่วยระยะท้ายก่อนตายได้ การจัดการกับความตายของผู้ป่วยระยะท้ายที่บ้านจึงขึ้นอยู่กับปฏิสัมพันธ์ของทั้ง 3 ฝ่าย คือ ผู้ป่วย ญาติผู้ดูแล และวิสาหกิจเพื่อสังคม