บทบาทของศาลรัฐธรรมนูญในการทำหน้าที่ควบคุมตรวจสอบวินิจฉัยความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกระบวนการเข้าสู่อำนาจทางการเมือง

การศึกษาค้นคว้าอิสระฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของศาลรัฐธรรมนูญในฐานะกลไกตรวจสอบความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกระบวนการเข้าสู่อำนาจทางการเมือง โดยพิจารณาจากแนวคำวินิจฉัยในคดีสำคัญที่ส่งผลต่อการยุบพรรคการเมือง การตัดสิทธิผู้สมัครรับเลือกตั้ง และการวางเงื่อนไขต่อองค์กรทางการเมือง ผลการศึกษาพบว่า ศาลรัฐธรรมนูญมีบทบาทสำคัญในเชิงออกแบบทิศทางการเมืองไทยในระยะยาว โดยเฉพาะในบริบทที่พรรคการเมืองถูกตั้งคำถามเรื่องความชอบธรรม อย่างไรก็ตาม บทบาทดังกล่าวกลับก่อให้เกิดข้อถกเถียงต่อหลักการแบ่งแยกอำนาจ และความเป็นอิสระขององค์กรตุลาการ การวินิจฉัยของศาลในบางกรณีสะท้อนถึงการใช้ดุลยพินิจที่กว้างขวางและขาดกลไกถ่วงดุลจากองค์กรภายนอก นำไปสู่การตั้งคำถามในแง่ความโปร่งใสและความเป็นกลาง ผลการวิเคราะห์ชี้ว่า ความชอบธรรมของศาลรัฐธรรมนูญในระบอบประชาธิปไตยไม่อาจตั้งอยู่บนอำนาจตามกฎหมายเท่านั้น หากแต่ต้องมีการตรวจสอบ ถ่วงดุล และการยอมรับจากสาธารณชนด้วยเช่นกัน