การวิเคราะห์วาทกรรมสาธารณะเกี่ยวกับ sex workers ในสังคมไทย

Sex Workers เป็นประเด็นที่ได้รับความสนใจในช่วงของกระแสการเรียกร้องสิทธิ เสรีภาพและความเท่าเทียมที่เกิดขึ้นในสังคมไทย งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์วิถีปฏิบัติทางวาทกรรม กลวิธีทางภาษาและการแสดงท่าทีในสื่อสาธารณะภาษาไทยที่นำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับ Sex Workers ทั้งหมด 4 แหล่ง ได้แก่ ตัวบทของรัฐ ตัวบทของสื่อมวลชน ตัวบทขององค์กรพัฒนาเอกชน และตัวบทของกลุ่ม Sex Workers ตั้งแต่ พ.ศ. 2560 ถึง พ.ศ. 2566 โดยศึกษาตามแนวคิดวาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์และแนวคิดท่าที (Stance) และการแสดงท่าที (Stance-taking) ผลการศึกษาด้านวิถีปฏิบัติทางวาทกรรมพบว่า กลุ่มผู้ผลิตวาทกรรมแต่ละกลุ่มมีจุดมุ่งหมายเฉพาะและมีการเลือกใช้ภาษาเพื่อกำหนดทิศทางการสื่อสารที่มีผลต่อการรับรู้และความเข้าใจของสังคมเกี่ยวกับ Sex Workers วาทกรรมเหล่านี้มีลักษณะเป็นพื้นที่แข่งขันเชิงอุดมการณ์ โดยเฉพาะระหว่างแนวคิดอนุรักษนิยมและเสรีนิยม ในแง่การวิเคราะห์ตัวบทด้านกลวิธีทางภาษาพบกลวิธีที่ใช้ในการนำเสนอเกี่ยวกับ Sex Workers ในวาทกรรมสาธารณะจำนวนทั้งสิ้น 7 กลวิธี ได้แก่ 1) กลวิธีการอ้างถึง (referencing) 2) กลวิธีทางศัพท์ (lexical strategies) 3) การใช้กรรมวาจก (passivization) 4) กลวิธีการขยายความ (modification) 5) การใช้อุปลักษณ์ (metaphor) 6) การใช้มูลบท (presuppositions) และ 7) การใช้สหบท (intertextuality) แต่ละกลวิธีทำหน้าที่ในการนำเสนอและสื่อความหมายของ Sex Workers ในสังคมไทย ตลอดจนสะท้อนท่าทีของผู้ผลิตตัวบท ในด้านการแสดงท่าทีพบการใช้ภาษาเพื่อสื่อท่าทีเชิงบวกและเชิงลบที่แตกต่างกันอย่างมีนัยยะ กลุ่มที่มีแนวคิดเสรีนิยม เช่น องค์กรพัฒนาเอกชนและกลุ่ม Sex Workers มุ่งใช้ภาษาเพื่อสร้างความเข้าใจและมุมมองใหม่แก่สังคม โดยเสนอให้ Sex Workers ในฐานะ “งาน” ชนิดหนึ่ง และบุคคล Sex Workers คือ ผู้ประกอบอาชีพในฐานะ “ผู้มีสิทธิ” ที่ควรได้รับการเคารพและคุ้มครอง กลุ่มผู้ผลิตตัวบทที่มีมุมมองเหล่านี้มักแสดงท่าทีเห็นใจ สนับสนุน และวิพากษ์การตีตราทางสังคมที่มีต่อ Sex Workers ในขณะที่กลุ่มอนุรักษนิยม เช่น ภาครัฐและสำนักข่าว มักนำเสนอภาพ Sex Workers ในฐานะ “ปัญหาทางสังคม” หรือ “ภัยทางศีลธรรม” โดยใช้ภาษาที่สร้างระยะห่างทางคุณค่าสังคม พร้อมเสนอการควบคุมหรือปราบปรามผ่านกฎหมายงานวิจัยนี้สะท้อนให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างกลวิธีทางภาษากับการแสดงท่าทีที่ชัดเจน โดยกลวิธีทางภาษาทำหน้าที่เป็นเครื่องมือทางอุดมการณ์เพื่อบ่งชี้ท่าที สร้างความหมาย และขับเคลื่อนเป้าหมายของผู้ผลิตวาทกรรมในพื้นที่สาธารณะ ข้อค้นพบที่สำคัญของการศึกษานี้คือ การวางตำแหน่งของ Sex Workers ในวาทกรรมสาธารณะไม่เพียงสะท้อนท่าทีของผู้ผลิตตัวบทแต่ละกลุ่มเท่านั้น แต่ยังชี้ให้เห็นพลวัตทางอำนาจ การต่อรอง และการสร้างความหมายใหม่ในประเด็นสิทธิมนุษยชนในสังคมไทย การศึกษาครั้งนี้จึงมีประโยชน์ในการช่วยให้ความเข้าใจเชิงลึกต่อการใช้ภาษาเป็นเครื่องมือสร้างและต่อต้านอำนาจ พร้อมเสนอข้อมูลพื้นฐานเชิงวิเคราะห์ที่สามารถนำไปใช้ประกอบการกำหนดนโยบาย การสื่อสารเพื่อความเข้าใจและการขับเคลื่อนสิทธิ ของกลุ่ม Sex Workers อย่างเป็นธรรมและมีมนุษยธรรมในสังคมร่วมสมัย