Archeologisch vooronderzoek in het kader van het project Nieuwe Natuur Oostkant Dronten (deelgebieden IVA en Spijkweg), gemeente Dronten

Vestigia B.V. Archeologie & Cultuurhistorie heeft een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd binnen een tweetal deelgebieden in de gemeente Dronten (zie kaart 1 achterin het rapport). Het betreft een project in het kader van het programma Nieuwe Natuur (pNN). Het onderhavige onderzoek heeft betrekking op een tweetal deelgebieden, een deelgebied bij de Stobbenweg met de aanduiding “IVA” (afbeelding 1), en een deelgebied bij de Spijkweg (afbeelding 2). Het deelgebied IVA bij de Stobbenweg heeft een oppervlakte van ca. 2,7 ha, en is momenteel in agrarisch gebruik. Er bestaat nog geen inrichtingsplan op tekening, maar binnen dit deelgebied zal bos worden aangeplant, met een onderhoudspad langs de tocht. Het deelgebied aan de Spijkweg heeft een oppervlakte van ca. 20 ha (waarbinnen 13,6 ha ingrepen gaan plaatsvinden. Het deelgebied Spijkweg is momenteel eveneens in agrarisch gebruik. Binnen dit deelgebied zal aan de zuidzijde bos worden aangeplant, en een poel worden aangelegd (afbeelding 3). Ten opzichte van het inrichtingsplan van afbeelding 3 vindt echter een kleine aanpassing plaats: aan de zuidzijde wordt het erf van dhr. Brunia bij de Spijkweg 9 iets verlegd, met een nieuwe kavelsloot en de aanplant van een windsingel (afbeelding 4). De ingrepen hebben een maximale diepte van 1,5 m -mv (afbeelding 5). In 2020 is in het kader van dit project in opdracht van de gemeente Dronten een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. op basis waarvan is geadviseerd binnen het plangebied een vervolgonderzoek door middel van verkennende boringen uit te voeren, met name om het onderliggende reliëf en mate van intactheid van de top van het dekzand in kaart te brengen. Tevens is geadviseerd om vanwege de mogelijke aanwezigheid van scheeps- en vliegtuigwrakken een Werkprotocol Archeologische Toevalsvondsten op te stellen. Het bevoegd gezag, de gemeente Dronten, heeft dit advies overgenomen. Om de archeologische verwachting te toetsen, is een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd. In deelgebied Spijkweg is geconstateerd dat het oorspronkelijke pleistocene oppervlak verstoord is geraakt door de erosieve golfwerking van de Zuiderzee. De pleistocene ondergrond is vervolgens als spijkzand afgezet binnen het plangebied. Boven het spijkzand is gelaagde klei en zand afgezet door de Zuiderzee. Tijdens het veldonderzoek is gebleken dat in deelgebied Stobbenweg een onverstoord bodemopbouw van het dekzand aanwezig is. In de top van het dekzand is een podzolbodem aanwezig waardoor er een hoge kans is op het aantreffen van archeologische waarden uit de vroege prehistorie. Het dekzand is vanaf het Neolithicum bedekt geraakt met een veenpakket waarna er afzettingen van de Zuiderzee laag op zijn afgezet. De Zuiderzee-afzettingen zijn vrijwel volledig verstoord door ploegwerkzaamheden sinds de drooglegging van Flevoland. Sinds de drooglegging is de grondwaterstand ook kunstmatig verlaagd waardoor het veenpakket sterk is veraard. Advies. Tijdens het inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen is in deelgebied Spijkweg geconstateerd dat er natuurlijke erosie van het pleistocene oppervlak heeft plaatsgevonden. Eventuele archeologische waarden uit dit deel van het plangebied zullen verstoord zijn geraakt. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert daar dan ook geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Voor deelgebied Stobbenweg geldt echter een hoge archeologische verwachting. Hier is de top van het dekzand intact gebleven en kan er in principe een archeologische vindplaats uit de vroege prehistorie worden aangetroffen. Vestigia adviseert om binnen dit deelgebied op de locaties waar sprake zal zijn van bodemverstorende ingrepen (in dit geval aanplant van bomen) een vervolgonderzoek door middel van karterende boringen uit te voeren, waarbij er in een verdicht grid wordt geboord en de monsters worden gezeefd met het oog op de eventuele aanwezigheid van archeologische indicatoren. Op basis van het karterende booronderzoek kan worden bepaald of er nog vervolgstappen in het kader van de AMZ-cyclus nodig zijn, of dat dit deel van het plangebied kan worden vrijgegeven. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Dronten, om op basis van het bovenstaande selectieadvies een besluit te nemen ten aanzien van het al dan niet doorgaan of beëindigen van het onderzoeksproces (selectiebesluit). Ook wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het onderzochte gebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Dronten, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Binnen de provincie Flevoland moet met name gewezen worden op mogelijke toevalsvondsten van scheeps- en vliegtuigwrakken, die niet op basis van booronderzoek zijn op te sporen. Het verdient daarom de voorkeur om bij werkzaamheden een Werkprotocol Archeologische Toevalsvondsten te hanteren. Naschrift. Het bevoegd gezag heeft per mail d.d. 26-06-2021 gereageerd op het conceptrapport. De opmerkingen van het bevoegd gezag zijn vervolgens verwerkt in de definitieve versie van het rapport.