กระบวนการพัฒนาแบบบันทึกอารมณ์เพื่อเสริมสร้างความฉลาดทางอารมณ์ของครูในระดับชั้นมัธยมศึกษา

ครูเป็นอาชีพหนึ่งที่ต้องเจอกับสถานการณ์ที่ท้าทายตลอดปีการศึกษา ต้องมีปฏิสัมพันธ์กับผู้คนหลายกลุ่ม จึงจำเป็นต้องมีทักษะความฉลาดทางอารมณ์ ผู้วิจัยเล็งเห็นถึงความสำคัญในการพัฒนาทักษะความฉลาดทางอารมณ์ให้กับครูในระดับชั้นมัธยมศึกษา จึงศึกษาเกี่ยวกับกระบวนการออกแบบและพัฒนาเครื่องมือเพื่อเสริมสร้างความฉลาดทางอารมณ์ให้กับครูในระดับชั้นมัธยมศึกษาโดยเฉพาะ โดยใช้แนวคิดเรื่องการเรียนรู้ทางอารมณ์และสังคมผสมผสานกับแนวคิดการสะท้อนคิดมาประยุกต์กับเครื่องมือสำหรับจดบันทึกแบบย่อออกมาเป็นแบบบันทึกอารมณ์ ผู้วิจัยออกแบบและพัฒนาแบบบันทึกอารมณ์ด้วยกระบวนการวิจัยอิงการออกแบบ แบ่งออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ระยะการวิเคราะห์ปัญหา ผู้วิจัยสัมภาษณ์ครูในระดับชั้นมัธยมศึกษาจำนวน 3 ท่าน แบบกึ่งโครงสร้าง เพื่อให้ได้ข้อมูลตั้งต้นสำหรับพัฒนานวัตกรรม ต่อมาระยะที่ 2 ระยะการพัฒนานวัตกรรมแบบวนรอบ ผู้วิจัยดำเนินการพัฒนานวัตกรรมตามกรอบแนวคิดที่ได้จากระยะแรก แล้วนำนวัตกรรมไปทดลองใช้กับครูอาสาสมัครจำนวน 3 ท่าน จากนั้นสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างแล้วนำข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ในประเด็นด้านการเสริมสร้างความฉลาดทางอารมณ์ ด้านการออกแบบ และด้านการใช้งานมาวิเคราะห์และปรับปรุงนวัตกรรมแบบวนรอบเป็นจำนวน 3 รอบ แต่ละรอบมีครูอาสาสมัครเข้าร่วมรอบละ 3 ท่าน ระยะสุดท้าย ระยะการทดสอบประสิทธิผล ผู้วิจัยนำนวัตกรรมชิ้นงานสุดท้ายมาทดสอบประสิทธิผลกับกลุ่มตัวอย่าง ซึ่งเป็นครูในระดับชั้นมัธยมศึกษาจำนวน 27 ท่าน ผ่านการให้ใช้งานแบบบันทึกอารมณ์เป็นระยะเวลาทั้งสิ้น 4 สัปดาห์ ผู้วิจัยเก็บรวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์ผลทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ผลการศึกษาจากการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ ครูกลุ่มตัวอย่างมีทักษะความฉลาดทางอารมณ์เพิ่มขึ้น จากก่อนใช้งานแบบบันทึกอารมณ์ครูกลุ่มตัวอย่างมีคะแนนรวมความฉลาดทางอารมณ์เฉลี่ยอยู่ที่ 4.13 หลังการทดลองใช้งานแบบบันทึกอารมณ์ครูกลุ่มตัวอย่างมีคะแนนรวมความฉลาดทางอารมณ์เฉลี่ยอยู่ที่ 4.48 เพิ่มขึ้น 0.35 ส่วนผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ได้จากการสัมภาษณ์แบบกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 ท่านเกี่ยวกับประสบการณ์ทั้งก่อน ระหว่าง และหลังใช้งานแบบบันทึกอารมณ์ พบว่า ครูกลุ่มตัวอย่างสามารถระบุอารมณ์และแยกแยะอารมณ์ได้หลายระดับ เข้าใจสาเหตุที่มาของอารมณ์ สามารถเรียกชื่ออารมณ์ที่เกิดขึ้นได้