A-21.0796: Vught, De Braacken Vught, landgoed De Braacken: sporenvan bewoning uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd

<p>BAAC heeft in opdracht van Janssen de Jong Projectontwikkeling B.V in plangebied De Braacken te Vught een opgraving uitgevoerd. In het plangebied worden nieuwe woningen gerealiseerd. De werkzaamheden zullen de bodem aantasten waarbij een gerede kans bestaat dat archeologische waarden vernietigd zullen worden. Om die reden is besloten tot het uitvoeren van een archeologisch onderzoek. Het plangebied bevindt zich op de kop van een dekzandkop die in alle richtingen afloopt. Dit terrein is in de late middeleeuwen ontgonnen tot landbouwgrond en in de nabijheid is op enig moment een boerderij gebouwd. Deze boerderij is in de 19e eeuw omgevormd tot een buitenplaats met landhuis en bijgebouwen en aan het einde van de 19e eeuw maakte het landhuis plaats voor een villa. In het midden van de 20e eeuw werd de villa gesloopt en werd in de jaren 60 een verzorgingstehuis gerealiseerd. Dit tehuis is inmiddels gesloopt om plaats te maken voor woningbouw. Onder een afgetopte bodem zijn in de BC- en C-horizont sporen van deze bewoningsfasen en landbouwactiviteiten gevonden. Plaatselijk waren aanzienlijke verstoringen door de 20e-eeuwse sloopactiviteiten aanwezig. Desondanks is een erf uit de late middeleeuwen/nieuwe tijd vastgesteld. Dit erf bestaat vermoedelijk uit de plattegrond van een boerderij en twee hooimijten en wordt omgeven door een greppel. Waterputten werden, vermoedelijk door 20e-eeuwse verstoringen, niet aangetroffen. Vanwege deze verstoringen kon ook de plattegrond van een vermoedde, laatmiddeleeuwse boerderij niet goed worden herleid. Of de boerderij daadwerkelijk uit de late middeleeuwen dateert of jonger is, kon niet worden achterhaald. De twee hooimijten zouden mogelijk ook nog tot het erf uit de 18e/19e eeuw gerekend kunnen worden. Dit is echter niet met zekerheid vast te stellen. Landgoed De Braak, waarvan vermoedelijk paalsporen en kuilen van het huis en de schuur zijn aangetroffen en in ieder geval drie bezinkputten, dateert uit de 19e eeuw en is vermoedelijk nog ouder. Mogelijk heeft de laatmiddeleeuwse boerderij zich tot dit landhuis ontwikkeld. De hooimijten zouden mogelijk ook tot dit erf behoord kunnen hebben. Uit de 18e/19e eeuw zijn tevens karrensporen aangetroffen. Deze karrensporen leidden naar het erf en naar het bouwland. Het erf werd waarschijnlijk omgeven door een greppel die ook al het eerste erf omgrensde. Een volgend erf behoort tot het koetshuis dat eveneens uit de 19e eeuw dateert (en mogelijk nog ouder) en tot de 20e eeuw in gebruik was. Op dit erf zijn uitbraaksleuven, een waterput en een beer- of bezinkput blootgelegd. Sporen van erfgrenzen zijn niet aangetroffen. In het plangebied is keramiek, glas, metaal, natuursteen, dierlijk bot en hout gevonden. Sporen met kansrijke vullingen, behorende tot een structuur, zijn bemonsterd voor botanisch en pollenonderzoek. Het vondstmateriaal is vrij standaard waaruit niet is op te maken dat bewoners welvarend waren. Er zijn fragmenten van borden, grapen, kannen kommen, koppen en potten, kachelpan, deksels en bloempotten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd. Ook kleipijpen uit de 18e en 19e eeuw waren aanwezig. Het bouwmateriaal bestaat uit baksteen en daklei. Het glas is te dateren in de 19e en 20e eeuw en bestaat uit glas van flessen en vensters van het landhuis en de villa. De metalen voorwerpen zijn voornamelijk afkomstig van de villa en bestaan uit raamsloten en een sleutel. Ook zijn vondsten uit de Tweede Wereldoorlog verzameld en tonen kleine kogels aan dat er op het terrein met een tuinbuks werd geschoten. De bewoners aten rund, varken en schaap/geit en verwerkten mogelijk ook rund, getuige een aantal schedels. Uit de monsters komt naar voren dat de bewoners niet alleen granen aten, maar ook verschillende soorten fruit. Mogelijk stond in de 18e/19e eeuw ook tomaat op het menu, maar de tomaat kan ook alleen als sierplant gebruikt zijn. De erven waren omgeven door verschillende soorten bomen. Op basis van de resultaten van het onderzoek kon een beeld van de bewoning en de bewoners in de late middeleeuwen en nieuwe tijd worden geschetst. Door grootschalige verstoringen tijdens de bouw in de jaren 60 en de latere sloop van het verzorgingshuis is dit beeld echter niet compleet. Naar verwachting zijn met name de sporen uit de late middeleeuwen, en mogelijk ook uit 1629, verdwenen.</p>