การศึกษาตัวอ่อนของ reticulocyte และตัวอ่อนของเกล็ดเลือดเพื่อแยกระยะไข้ในผู้ป่วยโรคไข้เดงกีออกจากโรคไข้หวัดใหญ่

โรคไข้เลือดออกหรือไข้เดงกีถือเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ โดยสาเหตุเกิดจากการติดเชื้อไวรัสเดงกีที่มียุงลายเพศเมียเป็นพาหะนำโรค อาการของโรคมีตั้งแต่พบอาการเล็กน้อยไปจนถึงเสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาให้ทันท่วงที หนึ่งในพยาธิสภาพเมื่อผู้ป่วยติดเชื้อไวรัสเดงกี คือมีการกดการทำงานของไขกระดูก ซึ่งมีผลต่อการสร้างเซลล์เม็ดเลือดและเกล็ดเลือด ผู้วิจัยจึงทำการศึกษา Immature reticulocyte fraction (IRF) และ Immature platelet fraction (IPF) ซึ่งเป็นพารามิเตอร์ที่บ่งชี้การทำงานของไขกระดูก โดย IRF มักใช้ในการประเมินและติดตามการรักษาในผู้ป่วยที่มีการปลูกถ่ายไขกระดูก/ผู้ป่วยที่ได้รับเคมีบำบัด และใช้ในการติดตามการรักษาในผู้ป่วยที่มีภาวะซีด ในขณะที่ IPF นั้นมีการศึกษามากมายที่พบว่าสามารถใช้เป็นตัวบ่งชี้การฟื้นฟูเกล็ดเลือดของผู้ป่วยไข้เดงกีได้ และสามารถใช้เป็นแนวทางประเมินการให้เกล็ดเลือดแก่ผู้ป่วยได้ ในการศึกษาครั้งนี้ทำการศึกษาในกลุ่มตัวอย่างที่มีอายุ 18-34 ปี จำนวน 122 คน แบ่งเป็นกลุ่มควบคุม 40 คน กลุ่มผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่ 40 คน และกลุ่มผู้ป่วยไข้เดงกี 42 คน ซึ่งกลุ่มผู้ป่วยไข้เดงกีนั้นแบ่งเป็นผู้ป่วยระยะไข้ 14 คน ระยะวิกฤต 14 คน และระยะฟื้นตัว 14 คน มีการเก็บข้อมูลทั่วไป ได้แก่ เพศ อายุ อุณหภูมิร่างกาย ความดันโลหิต ชีพจร ร่วมกับผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ ผลการตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด พบว่ากลุ่มควบคุม กลุ่มผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่ และกลุ่มผู้ป่วยไข้เดงกี มีค่า IRF เท่ากับ 9.65%, 8.33%, 11.87% และมีค่า IPF เท่ากับ 1.77%, 2.46%, 4.82% ตามลำดับ โดยพบว่าค่า IPF นั้นมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ (p<0.001) เมื่อศึกษากลุ่มผู้ป่วยไข้เดงกีระยะไข้ ระยะวิกฤต และระยะฟื้นตัว พบว่ามีค่า IRF เท่ากับ 10.96%, 10.66%, 13.99% และมีค่า IPF เท่ากับ 3.01%, 7.95%, 3.5% ตามลำดับ โดยพบว่าค่า IPF นั้นมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ (p=0.001) เมื่อศึกษาเปรียบเทียบค่า IRF และ IPF ระหว่างกลุ่มผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่และกลุ่มผู้ป่วยไข้เดงกีที่มีอุณหภูมิมากกว่า 37.5oC พบว่ามีค่า IRF เท่ากับ 8.33%, 10.81% มีค่า IPF เท่ากับ 2.46%, 5.48% ตามลำดับ ผล Receiver Operating Characteristics (ROC) curve ของค่า IPF ที่ cut-off เท่ากับ 2.15% แสดงพื้นที่เท่ากับ 0.777 มีความไวร้อยละ 85.7 ความจำเพาะร้อยละ 50 จากการศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นว่า ค่า IPF ที่เพิ่มขึ้นบ่งบอกความผิดปกติของการสร้างเกล็ดเลือดในผู้ป่วยไข้เดงกีได้ และสามารถนำมาใช้ในการคัดกรองอาการไข้จากโรคไข้เดงกีออกจากโรคไข้หวัดใหญ่ได้ในกลุ่มผู้ป่วยที่ไม่มีประวัติเป็นโรคเลือด (Thrombocytopenia, Thrombocytosis, Thalassemia) หรือได้รับเคมีบำบัด แต่อย่างไรก็ตามการจะนำระดับ IPF มาเป็นตัวบ่งชี้ (Biomarker) เพื่อใช้ในการแยกผู้ป่วยโรคไข้เดงกีออกจากผู้ป่วยโรคไข้หวัดใหญ่เพียงตัวเดียวยังมีความไวและความจำเพาะปานกลาง จึงควรพิจารณาผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ และตัวบ่งชี้อื่นๆร่วมด้วยในอนาคต