Archeologisch bureauonderzoek en IVO- O buffer Mamelis te Lemiers

In opdracht van Waterschap Limburg heeft Geonius Archeologie in april 2023 een archeologisch bureauonderzoek en een IVO-O verkennende fase door middel van boringen uitgevoerd voor het plangebied Bufferbekken Mamelis te Lemiers in de gemeente Vaals. In het plangebied zal de aanleg van een nieuwe waterbuffer worden gerealiseerd. De keuze voor de ligging van dit bekken in het plangebied is gemaakt op basis van de uitkomst van verschillende onderzoeken. Daardoor vindt de daadwerkelijke ontwikkeling plaats op een klein deel van het grotere onderzoekgebied. Volgens de geomorfologische kaart is het plangebied gelegen ter hoogte van de geomorfologische eenheden; afbraakwand, lösswand, droogdal en holle weg. Volgens de bodemkaart komen in het onderzoeksgebied bergbrikgronden en ooivaaggronden voor met roest beginnend dieper dan 0,8 m Afhankelijk van de mate van colluviatie zullen zich hier sporenniveaus zowel onder als in het colluviumpakket bevinden. De Bt-horizont zal een archeologische marker zijn voor oudere sporen (middeleeuws en vroeger). Op het noordelijke deel bij de waterbuffers en ter hoogte van de voormalige leemgroeves lijken de terreindelen al dieper uitgegraven te zijn. De mogelijkheid bestaat dat op deze locaties de archeologie vergraven kan zijn. Op basis van het bureauonderzoek geldt een lage verwachting voorvindplaatsen uit het paleolithicum en mesolithicum. Daarnaast is er een lage verwachting voor vindplaatsen uit het Neolithicum en de Bronstijd. Voor vindplaatsen uit de IJzertijd, Romeinse tijd, Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd geldt een hoge archeologische verwachting. Ter aanvulling en toetsing van de gespecificeerde archeologische verwachting zijn in het plangebied 27 verkennende boringen uitgevoerd waarbij gekeken werd naar de bodemopbouw binnen het plangebied. Hieruit bleek dat er met name in het oostelijk terreindeel zich onder het colluviumpakket nog een Bt-horizont bevond. In de overige terreindelen werd deze niet aangetroffen en werd onder het colluviumpakket een C-horizont waargenomen. Daarnaast waren er al enkele buffers in het onderzoeksterrein aanwezig en waren ook enkele stukken afgegraven vanwege de leemontginning. De gespecificeerde verwachting kan voor delen in het plangebied gehandhaafd worden. Deze zullen hieronder worden weergegeven. Voor jager-verzamelaars blijft er een lage verwachting op het aantreffen van vindplaatsen. Voor landbouwers blijven naar aanleiding van de veldbevindingen de verwachtingen ook gelijk. Voor het colluviumpakket geldt een hoge archeologische verwachting voor met name sporen uit Middeleeuwen en Nieuwe Tijd. Daarnaast kan zich in dit pakket ook verspoeld vondstmateriaal bevinden vanuit de hoger gelegen delen. Dit materiaal kan uit alle periodes afkomstig zijn. In de Bt-horizont geldt een hoge archeologische verwachting voor sporen met name uit IJzertijd en Romeinse tijd. Voor Neolithicum en Bronstijd geldt een lage verwachting in het plangebied, echter kan het niet volledig uitgesloten worden. Sporen uit deze periode zullen zich ook in de top van deze Bt-horizont bevinden. Op de twee planlocaties (buffer en struweel) wordt op basis van de resultaten van het bureau-en booronderzoek en de toetsing met de bodemingrepen een vervolgonderzoek geadviseerd. Op de overige terreindelen worden geen bodemingrepen uitgevoerd. Hier blijft de dubbelbestemming archeologie gehandhaafd.