การประยุกต์วิธีการประเมินความเสี่ยงลำดับชั้นป้องกันอันตรายในกระบวนการทำงานของหม้อไอน้ำ

ปัจจุบันในอุตสาหกรรมต่าง ๆ มีการใช้หม้อไอน้ำเป็นแหล่งผลิตพลังงานกันอย่างแพร่หลาย รวมถึงอุตสาหกรรมทางการแพทย์ มีการใช้ไอน้ำในการให้ความร้อนในกระบวนการต่าง ๆ เช่น การฆ่าเชื้ออุปกรณ์ทางการแพทย์ การประกอบอาหาร ฯลฯ การทำงานของหม้อไอน้ำ ประกอบด้วย 3 อุปกรณ์หลัก ได้แก่ อุปกรณ์การวัด อุปกรณ์ประมวลผล และอุปกรณ์ตัวสุดท้าย แต่ละอุปกรณ์มีโอกาสเกิดความล้มเหลว ที่อาจเป็นสาเหตุให้เกิดไฟไหม้และการระเบิดได้ เหตุการณ์ดังกล่าวส่งผลให้เกิดการบาดเจ็บ การสูญเสียชีวิต และการสูญเสียทรัพย์สิน ดังนั้น การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ในการชี้บ่งอันตรายและประเมินความเสี่ยงในลำดับชั้นป้องกันอันตราย (LOPA) ในกระบวนการทำงานของหม้อไอน้ำ โดยใช้เทคนิคการชี้บ่งอันตรายและประเมินความเสี่ยงทั้งหมด 4 เทคนิค ได้แก่ แบบตรวจความปลอดภัย (Checklist) Hazard and Operability Study (HAZOP) What If Analysis และ Fault Tree Analysis (FTA) รวมถึงทำการประเมินค่าระดับความปลอดภัย (Safety Integrity Level: SIL) ของระบบหม้อไอน้ำ เพื่อให้ทราบว่ากระบวนการทำงานหม้อไอน้ำ มีโอกาสเกิดความผิดพลาดจำนวนกี่ครั้งต่อปี การเก็บข้อมูลใช้แผนผังท่อและเครื่องมือ (P&ID) โดย P&ID ถูกแบ่งออกเป็น 4 โหนด ได้แก่ โหนดถังน้ำเข้าระบบ (Feed Water Tank) โหนดถังน้ำมันเชื้อเพลิงเข้าระบบ (Oil Fuel Tank) โหนดสัญญาณเตือน (Critical Alarm) และโหนดไอน้ำ (Steam Boiler) ทั้ง 4 โหนด สามารถแบ่งได้เป็น 13 ระบบควบคุมย่อยผลการศึกษาเป็นค่าระดับความเสี่ยงของแต่ละเทคนิค แบบตรวจความปลอดภัย (Checklist) มีผลลัพธ์รวมของการประเมินความเสี่ยงอยู่ในระดับปานกลาง เป็นระดับความเสี่ยงที่ต้องมีมาตรการป้องกันและควบคุมความเสี่ยง Hazard and Operability Study (HAZOP) มีผลลัพธ์รวมของการประเมินความเสี่ยงระบบควบคุมทั้ง 13 ระบบควบคุม อยู่ในระดับปานกลาง จำนวน 2 ระบบควบคุม ระดับสูง จำนวน 1 ระบบควบคุม และระดับสูงมาก จำนวน 10 ระบบควบคุม ซึ่งเป็นระดับความเสี่ยงที่ไม่อาจยอมรับได้ ต้องหยุดการปฏิบัติงานนั้นจนกว่าจะลดความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้ What If Analysis มีผลลัพธ์รวมของการประเมินความเสี่ยงอยู่ในระดับปานกลาง เป็นระดับความเสี่ยงที่ต้องมีมาตรการป้องกันและควบคุมความเสี่ยง และ Fault Tree Analysis (FTA) มีผลลัพธ์รวมของการประเมินความเสี่ยงระบบควบคุมทั้ง 13 ระบบควบคุม อยู่ในระดับปานกลาง จำนวน 3 ระบบคุมควบ ระดับสูง จำนวน 5 ระบบควบคุม และระดับสูงมาก จำนวน 5 ระบบควบคุม ซึ่งเป็นระดับความเสี่ยงที่ไม่อาจยอมรับได้ ต้องหยุดการปฏิบัติงานนั้นจนกว่าจะลดความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้ ผลการศึกษาการประเมินค่าระดับความปลอดภัย (Safety Integrity Level: SIL) ของระบบหม้อไอน้ำ เมื่อนำค่าระดับความปลอดภัยระบบวัดคุมนิรภัย (SILSIF) ของทั้ง 13 ระบบควบคุมมาเปรียบเทียบกับค่าระดับความปลอดภัยของอุปกรณ์ภายใต้การควบคุม (SILEUC) พบว่า มีทั้งหมด 12 ระบบควบคุม ที่ SILSIF < SILEUC ซึ่งจะต้องการปรับปรุงระบบ และมีทั้งหมด 1 ระบบควบคุม SILSIF = SILEUC ซึ่งผู้ควบคุมสามารถควบคุมระบบไว้ดังเดิมได้หรือสามารถปรับปรุงระบบให้ดีขึ้นได้ ข้อเสนอแนะจากการศึกษาและการศึกษาในอนาคตได้ระบุอยู่ในส่วนของสรุปผลการวิจัยและข้อเสนอแนะในการศึกษานี้