Toelichting op de Archeologische Waarden- en Verwachtingenkaart Den Haag (AWVK)

<p>De AWVK geeft aan waar in Den Haag archeologische waarden aanwezig zijn en waar ze verwacht worden. De kaart geldt als onderlegger voor het archeologiebeleid en vertaling naar de ruimtelijke ordening (vergunningen, Mer-procedures, voorbereiding openbare werken en projecten, groenvoorziening en –onderhoud, etc). De afgelopen jaren is voor een groot deel van de bestemmingsplannen al gebruik gemaakt van de conceptversie van de AWVK. Dat geldt ook voor het paraplu-bestemmingsplan archeologie, dat in september 2010 is vastgesteld. Sindsdien is het archeologiebeleid in heel Den Haag op bestemmingsplanniveau van kracht.<br>In bestemmingsplannen wordt middels een dubbelbestemming (Waarde-Archeologie 1 of 2) precies aangegeven waar en wanneer archeologie in het geding is. Als er sprake is van een archeologische verwachting, zal de aanvrager van een vergunningplichtige bodemingreep worden gevraagd de archeologische waarden nader in kaart te laten brengen. De gemeente bepaalt of en wanneer er voldoende informatie verzameld is om een gedegen afweging over het bodemarchief te maken. Soms is een bureauonderzoek en/of een aantal boringen daarvoor voldoende. Alleen wanneer vastgesteld is dat er een behoudenswaardige archeologische vindplaats aanwezig is, die door de bodemingrepen zal worden verstoord, komt het tot een opgraving of archeologische begeleiding. Alle kosten, van vooronderzoek tot opgraving, zijn voor de aanvrager. Dit is het zogenaamde veroorzakerprincipe dat voortvloeit uit het Europese Verdrag van Malta.<br>Gezien de huidige wetgeving is de AWVK geen vrijblijvend document: waar archeologie wordt verwacht of aanwezig is en waar deze bedreigd wordt door bouwinitiatieven, moet de initiatiefnemer zorg dragen voor een goede behandeling van deze waarden. De AWVK is daarmee het ruimtelijke instrument voor de uitvoering van het archeologiebeleid van de gemeente Den Haag.<br>In de GIS-omgeving kan de kaart tot op perceelsniveau worden ingezoomd. In het gemeentelijke informatiesysteem is de AWVK gekoppeld aan een werkkaart met alle beschikbare ruimtelijke en inhoudelijke gegevens over onderzoek, vondsten, waarnemingen en selectiebesluiten. Deze kaart wordt door de afdeling Archeologie up-to-date gehouden.<br>Vanuit transparantie is het noodzakelijk dat de AWVK beschikbaar is voor publiek en alle belanghebbenden, bijvoorbeeld via de gemeentelijke website.<br>Voor inhoudelijke sturing en selectie is de Gemeentelijke Onderzoeksagenda Archeologie essentieel. Bij het opstellen van Plannen van Aanpak of Programma’s van Eisen maakt de afdeling Archeologie van beide instrumenten gebruik. Aangegeven wordt welke informatie moet worden verzameld, welke methode daarvoor wordt ingezet en welke vragen daarbij moeten worden beantwoord. Op die manier zorgt Den Haag ervoor dat de publieke inspanningen die met archeologie zijn gemoeid (tijd, geld, procedures) ook daadwerkelijk rendement opleveren – zowel voor de stad als voor de wetenschap.<br>De AWVK is voor een deel een voorspellende kaart (zie: Gehanteerde systematiek). We moeten ons daarbij realiseren dat gebieden waar archeologie wordt verwacht, niet altijd ook echt iets opleveren. Soms blijkt de ondergrond toch anders in elkaar te zitten, of al verstoord te zijn, of soms blijken er geen sporen aanwezig terwijl die er in theorie hadden kunnen zitten.<br>De kaart is dus een gemotiveerde weergave van de stand van kennis van dit moment. Om up-to-date te blijven zal hij echter regelmatig (bijv. na vijf jaar) moeten worden geëvalueerd. Elk onderzoek levert immers weer nieuwe informatie op. Er kunnen waardevolle vindplaatsen bij zijn gekomen, maar er kunnen ook terreinen afvallen, omdat ze opgegraven zijn (en dus verdwenen), of omdat ondertussen is vastgesteld dat er geen (betekenisvolle) resten in de grond zitten.<br>De AWVK geeft een beeld van de archeologische waarden en verwachtingen in Den Haag vanaf de prehistorie. Formeel gesproken valt alles van vijftig jaar en ouder onder de Monumentenwet. In het gemeentelijk archeologiebeleid hebben ondergrondse resten uit de 19de een 20ste eeuw beleidsmatig geen hoge prioriteit. In voorkomende gevallen wordt door de afdeling Archeologie bekeken of ‘jonge’ ondergrondse resten wel onderzoek behoeven. Hetzelfde geldt voor gebieden waar volgens de AWVK geen archeologische verwachting bestaat, maar waar de afdeling in het kader van zijn bredere onderzoekstaak (zoals geformuleerd in de Gemeentelijke Onderzoekagenda Archeologie) specifieke informatie wil verzamelen. In zulke gevallen is er geen sprake van onderzoekseisen aan derden, maar wordt binnen de mogelijkheden van de afdeling onderzoekscapaciteit en –budget ingezet.</p>