Plangebied Anderegglaan te Nuenen, gemeente Nuenen, Gerwen en Nederwetten.

<p> Inleiding
<p> In opdracht van Van Santvoort Architecten heeft RAAP in januari 2024 een archeologisch
vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend
booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied Anderegglaan te Nuenen in de gemeente Nuenen,
Gerwen en Nederwetten. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning voor
de bouw van een dubbel woonhuis.
<p> Resultaten
<p> Het plangebied maakt deel uit van het laagpakket van Wierden (dekzand), behorende tot de formatie
van Boxtel. Volgens de geomorfologische kaart ligt het gebied volledi g binnen een dekzandvlakte. Zo’n
170 m naar het noordoosten komt een ondiep dal voor dat zich onder periglaciale omstandigheden
vormde, en 120 m naar het zuiden komt een dekzandrug voor . Op het AHN 4 is het reliëfverschil ook af
te leiden. Het plangebied ligt binnen een grote zone waar enkel hoge zwarte enkeerdgronden
voorkomen die uit leemarm of zwak lemig zand bestaan.
<p> Het plangebied ligt deels in de oude dorpskern van Nuenen die gedateerd wordt vanaf de
middeleeuwen. Dit staat aangegeven als terrein met hoge archeologische waarde. Verder bevinden er
zich in het plangebied geen vindplaatsen. In een straal van 500 m rondom het plangebied zijn er aantal
archeologische onderzoeken uitgevoerd die resulteerden in vindplaatsen ( zeven in aantal). Ongeveer
120 m ten zuidoosten van het plangebied werd binnen de historische dorpskern een moated site
opgegraven daterende in de late middeleeuwen / nieuwe tijd. Het meest opvallend echter zijn de
nederzettingen daterende uit de ijzertijd en Romeinse tijd een halve kilometer ten zuidwesten van het
plangebied. Deze leverden een grote hoeveelheid vondsten op. Deze site is evenals het grootste deel
van de moated site, gelegen op de dekzandrug. Daarnaast zijn er ook enkele booronderzoeken
uitgevoerd die bevestigen dat er een dik esdek aanwezig is in de omgeving. Één dergelijk onderzoek
spreekt over een 1,5 meter dik esdek.
<p> Het plangebied lag in het verleden binnen de heerlijkheid Nuenen. Omstreeks 1830 lag het gebied
binnen het gehucht Beekstraat. Dit gehucht staat geklasseerd als redelijk hoog voor historische
stedenbouw en is genoemd naar de Beekstraat, die er nu nog ligt. Op de minuutplans ligt er juist ten
zuiden van het plangebied een gebouw, een boerderij, met bijgebouw. Deze is nog aanwezig, en staat
op de Interactieve erfgoedkaart van Nuenen aangeduid als historsiche bouwkunst met een hoge
waarde (objectid: 2669).
<p> In het westelijke deel van het plangebied loopt parallel met de westelijke afbakening ervan, een
perceelsgrens. Op de interactieve erfgoedkaart van Nuenen loop deze perceelsgrens namelijk
(ongeveer) samen met de begrenzing van een besloten akker, welke aan de westelijke zijde van de
grens ligt. Verder staan er langs de Beekstraat nog een aantal gebouwen die omringd worden door
akkers. Deze situatie blijft ongeveer gelijk doorheen de rest van de 19e eeuw. Op de topografische
kaart uit 1900 loopt er een noord-zuid georiënteerde weg doorheen het plangebied, welke eenzelfde
oriëntatie kent als de perceelsgrens beschreven bij het minuutplan. Het agrarische karakter van het
gebied en de directe omgeving, met enkele bebouwde percelen ertussen, blijft ongeveer gelijk tot het einde van de 20ste eeuw. Vanaf het einde van de jaren 1980 worden er direct rond het plangebied
verschillende wijken aangelegd, waarvan de ontwikkeling in 1990 voltooid lijkt te zijn. Ook in het
plangebied zelf staat een kleine garage met onbekende fundering. In de noordoostelijke hoek van het
plangebied is sprake van een ingegraven zwembad dat tot ca. 1,5 m -mv rijkt.
<p> Naar aanleiding van het veldonderzoek wordt een lage verwachting voor jager-verzamelaars
(paleolithicum - mesolithicum) toegekend en een middelhoge voor landbouwers, meer specifiek vanaf
de middeleeuwen tot de nieuwe tijd. Het gaat over volgende complextypen: bewoning, begraving,
ambacht, infrastructuur en landbouw
<p> Advies
<p> Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische
resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Dit zal echter enkel van toepassing zijn
op het boren van de avegaarpalen, de wateraansluiting, en mogelijks ook de riool - en netaansluiting.
Van deze aansluitingen zijn nog geen plannen bekend. De geplande afgraving die tot 58 cm -mv rijkt,
zal geen invloed hebben op het potentiële archeologisch niveau. Dit ligt immers op 90 cm -mv,
waardoor er een 30 cm dikke buffer aanwezig is die de C-horizont afdekt en beschermt tijdens de
werkzaamheden.
<p> Er zijn nog geen plannen bekend over de riool - en netaansluiting, maar er wordt vanuit gegaan dat
deze niet dieper dan 60 cm -mv aangelegd worden. Wateraansluiting zal vermoedelijk wel dieper dan
60 cm -mv aangelegd worden.
<p> Omdat enkel de avegaarpalen, de wateraansluiting en mogelijk ook de riool - en netwerkaansluiting tot
in de oorspronkelijke bodem zullen rijken en daarmee eventueel aanwezige archeologie kunnen
verstoren, wordt er indien de totaalverstoring meer dan 5% bedraagt verder archeologisch onderzoek
noodzakelijk geacht.
<p> Indien de verstoringen toch een bedreiging zouden vormen voor het archeologisch niveau, wordt
aanbevolen in het kader van de bestaande planvorming de onderstaande vervolgstap uit het proces van
de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen. Dan wordt om de gespecificeerde verwachting te
toetsen vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een karterende fase van een inventariserend
veldonderzoek. Gezien de prospectiekenmerken is een onderzoek met behulp van zoeksleuven de
geëigende methode voor vervolgonderzoek. Ter hoogte van het ingegraven zwembad zal geen
vervolgonderzoek nodig zijn aangezien de bodem hier verstoord is.