Gijbelandsedijk 25 te Brandwijk, gemeente Molenlanden

<p>ADC ArcheoProjecten heeft in december 2018 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Gijbelandsedijk 25 te Brandwijk in gemeente Molenlanden (afb. 1 en 2). De aanleiding van het onderzoek is de voorgenomen sloop van de bestaande bebouwing en bouw van een nieuwe woning.<br>Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit volgt dat het plangebied gesitueerd is in de Alblasserwaard, een komgebied dat zich tussen de Lek, de Merwede en de Noord uitstrekt. Voordat de rivieren in de Late Middeleeuwen van doorgaande dijken werden voorzien, hadden deze vrij spel en veranderden hun loop voortdurend. Eén van de rivierlopen in het onderzoeksgebied was de Langerak-stroomgordel. De aan deze stroomgordel gerelateerde oever- en beddingafzettingen kunnen in het Neolithicum en de Bronstijd een ondergrond hebben gevormd voor bewoning.<br>Wegens vernatting en grootschalige veenvorming die zich vanaf de Bronstijd voltrok, moet worden aangenomen dat de bewoningsmogelijkheden in het onderzoeksgebied vanaf dat moment sterk afnamen. Dit veranderde in de Late Middeleeuwen toen de natuurlijke afwatering verbeterde en als gevolg van de aanleg van dijken de kans op overstroming afnam. Uit historische informatie is bekend dat het gebied in deze periode gefaseerd werd ontgonnen en dat de bewoning zich concentreerde langs zogenoemde ontginningsassen. Eén van deze ontginningsassen betreft de oevers van de direct ten zuiden van het plangebied gelegen Graafstroom, een in de tweede helft van de 13e eeuw gegraven waterloop. Op basis van kaarten uit de 19e en 20e eeuw is vast te stellen dat zich in het gebied aan het begin van de 19e eeuw een woning en een cirkelvormige ophoging bevonden. Op latere kaarten zijn beide elementen verdwenen en wordt later, eerst aan het begin van de 20e eeuw en in de jaren zestig nog eens, een nieuwe woning gebouwd. Daarbij zal ook een deel van de ondergrond, en daarmee restanten van de oude woning en de woonheuvel zijn verstoord. In hoeverre deze mogelijke verstoringen hebben geleid tot het vernietigen van oudere sporen is op basis van bureauonderzoek niet vast te stellen. In het zuidelijk deel van het plangebied moet rekening worden gehouden met aanwezigheid van restanten van oude bewoning en ophogingen met onder andere huishoudelijk afval (zoals aardewerk en dierlijk bot) en fragmenten bouwmateriaal.<br>Teneinde bovengenoemde verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Tijdens dit booronderzoek zijn oever- en beddingafzettingen (Formatie van Echteld) aangetroffen. De oever- en beddingafzettingen kunnen verband houden met de in het onderzoeksgebied aanwezige Langerak-stroomgordel. De top van de oeverafzettingen ligt op 2,10 m -NAP (tussen 1,75 en 0,70 m –mv). De oeverafzettingen worden afgedekt met een laag veen. Hierop ligt in het zuidelijk deel van het plangebied een 65 tot 110 cm dik (sub)recent omgewerkt en ten dele opgebracht kleidek. Vanaf een diepte van 85 cm –mv (1,1 m -NAP) wordt in boring 1 een laag aangetroffen die aan de mogelijk aanwezige woonheuvel te relateren zijn.</p>