การออกแบบสถาปัตยกรรมและสิ่งแวดล้อมเพื่อส่งเสริมแนวคิดการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ: กรณีศึกษา โฮมสเตย์ที่บ้านปางไฮ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่

การเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิโลกที่เกิดจากก๊าซเรือนกระจกเป็นปัญหาที่ทั่วโลกต่างให้ความสำคัญ โดยการเติบโตของภาคอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวเป็นส่วนหนึ่งในการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ ทั้งในรูปแบบของการเดินทาง กิจกรรม การรับประทานอาหาร การใช้ทรัพยากรในพื้นที่ท่องเที่ยว รวมไปถึงธุรกิจที่พักโรงแรมที่มุ่งเน้นการเพิ่มสิ่งอำนวยความสะดวกเพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยว การศึกษานี้จึงมีจุดมุ่งหมายที่จะออกแบบสถาปัตยกรรมและสิ่งแวดล้อม เพื่อส่งเสริมแนวคิดการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ โดยศึกษาและวิเคราะห์องค์ประกอบ 3 ด้าน ได้แก่ 1) การท่องเที่ยว 2) สิ่งแวดล้อม และ 3) สถาปัตยกรรม ซึ่งมีตัวแปร คือ วัสดุ เทคโนโลยีการก่อสร้าง การจัดการสิ่งแวดล้อม และการออกแบบ โดยศึกษาจากสถานที่ท่องเที่ยว ได้แก่ บ้านปางไฮ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ โดยการลงพื้นที่เก็บข้อมูลโครงการที่พักแรม เพื่อคำนวณปริมาณวัสดุ ปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ และปริมาณการกักเก็บคาร์บอน ประกอบกับการเก็บข้อมูลกิจกรรมการท่องเที่ยว ผลจากการวิเคราะห์พบว่าวัสดุท้องถิ่นและไม้มีปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ต่ำกว่าวัสดุสมัยใหม่ และยังมีการกักเก็บคาร์บอนในสถาปัตยกรรม ผลจากการวิจัย พบว่า โฮมสเตย์ต้นแบบสามารถลดปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ได้ถึง 59 เปอร์เซ็นต์ และเพิ่มการกักเก็บคาร์บอนได้มากกว่าเดิม 4.7 เท่า เมื่อเทียบที่พักในบ้านปางไฮที่มีปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ต่ำที่สุดและการกักเก็บคาร์บอนสูงสุด โดยปัจจัยที่สำคัญของการออกแบบสถาปัตยกรรมและสิ่งแวดล้อม เพื่อส่งเสริมแนวคิดการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ แบ่งออกเป็น 4 ส่วน คือ 1) การออกแบบผัง ที่คำนึงถึงบริบทรอบข้างและสอดคล้องกับสภาพแวดล้อม มีพื้นที่สำหรับทำกิจกรรมที่สอดคล้องกับวัฒนธรรมท้องถิ่น 2) การออกแบบสถาปัตยกรรม โดยการใช้วัสดุประเภทไม้เป็นหลัก และสนับสนุนการใช้วัสดุในท้องถิ่น เพื่อลดปริมาณการเกิดคาร์บอนแฝงจากขั้นตอนการผลิตและขนส่ง 3) การออกแบบงานระบบพื้นฐาน เป็นการใช้ประโยชน์จากแหล่งพลังงานธรรมชาติลดการใช้พลังงานและทำให้เกิดพลังงานหมุนเวียนในโครงการ และ 4) การออกแบบสิ่งแวดล้อม สามารถจัดการใช้งานให้สอดคล้องกับกิจกรรมลดคาร์บอนควบคู่ไปกับการใช้วัสดุที่ก่อให้เกิดคาร์บอนต่ำ เช่น วัสดุเหลือใช้ในชุมชน หรือวัสดุในท้องถิ่น นอกจากนี้ยังมีข้อเสนอแนะเกี่ยวกับนโยบายป่าไม้ในอนาคตที่สนับสนุนสถาปัตยกรรมประเภทไม้มากขึ้น เพื่อส่งผลที่ดีต่อการสร้างสถาปัตยกรรมและสิ่งแวดล้อมที่สนับสนุนการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ