การปรับตัวด้านดิจิทัลและแรงงานของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยในช่วงวิกฤต COVID-19

การแพร่ระบาดของ COVID-19 เป็นวิกฤตการณ์ที่ส่งผลกระทบอย่างมากต่อเศรษฐกิจและสังคมทั่วโลกก่อให้เกิดการลดลงอย่างรุนแรงและต่อเนื่องของดัชนีราคาตลาดหลักทรัพย์ตั้งแต่ช่วง ไตรมาสแรกของ พ.ศ. 2563 การปรับตัวของดัชนีนี้ไม่เพียงชี้ให้เห็นถึงความเชื่อมั่นของนักลงทุน แต่ยังสะท้อนบรรยากาศทางธุรกิจที่ไม่แน่นอนในช่วงเวลานั้นด้วย แม้ว่าผลกระทบเห็นได้ชัดในหลายธุรกิจ บางกลุ่มอุตสาหกรรมสามารถปรับตัวให้เข้ากับสภาวะเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปลงนี้ได้และใช้โอกาสจากสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในการปรับตัว การสร้างความยืดหยุ่นในธุรกิจไม่ได้เป็นเพียงการป้องกันความเสี่ยงในระยะสั้น แต่ยังสร้างศักยภาพที่แข็งแกร่งสำหรับอนาคตผ่านการพัฒนาเชิงกลยุทธ์ที่สามารถช่วยให้ธุรกิจฟื้นตัว การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการปรับตัวด้านดิจิทัลและแรงงานของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ในช่วงวิกฤต COVID-19 การศึกษาครั้งนี้ใช้ข้อมูลผลประกอบการและตัวแปรทางการเงินอื่น ๆ รวมกับคำสำคัญด้านดิจิทัลแรงงานจากรายงานประจำปีจำนวน 490 บริษัทจาก 8 กลุ่มอุตสาหกรรมหลัก 28 หมวดธุรกิจย่อย ผลการศึกษาพบว่าจากการประมาณการแบบจำลอง Pooled OLS with time dummies ปัจจัยด้านดิจิทัลเป็นหนึ่งในความยืดหยุ่นดังกล่าวช่วยให้ผลประกอบการดีขึ้นในช่วงวิกฤต COVID-19 การลงทุนในปัจจัยด้านดิจิทัลเติบโตขึ้นในช่วง COVID-19 อย่างมาก ปัจจัยด้านดิจิทัลที่นำมาใช้ร่วมกับปัจจัยแรงงานเป็นปัจจัยเร่งให้เกิดการปรับตัวด้านแรงงาน การปรับตัวเช่นนี้ได้เพิ่มความยืดหยุ่นในการทำงานโดยการดำเนินการได้ด้วยการนำมาเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาใช้ควบคู่กันไป นอกจากนี้ การวิเคราะห์รูปแบบ Difference-in-difference event study ของผลประกอบการ (ROA) ยังชี้ให้เห็นอีกว่าลักษณะอุตสาหกรรมที่แตกต่างกันส่งผลเสียต่อผลประกอบการของบริษัทจดทะเบียนฯ ไม่เท่ากัน โดยอุตสาหกรรมที่พึ่งพาแรงงานสูงจะได้รับผลกระทบ COVID-19 มากกว่าอุตสาหกรรมที่พึ่งพาแรงงานต่ำ กลุ่มธุรกิจที่มีลักษณะในการติดต่อ/สื่อสารหรือการร่วมงานทางกายภาพต่ำ (low-contact) เป็นแต้มต่อสำคัญต่อการปรับตัวในช่วง COVID-19 ครั้งนี้ ขณะที่กลุ่มธุรกิจที่มีความจำเป็นต้องติดต่อ/สื่อสารหรือการร่วมงานทางกายภาพสูง (high-contact) ได้รับผลกระทบมากโดยเฉพาะธุรกิจท่องเที่ยว โดยสรุปแล้ว วิกฤต COVID-19 ได้สร้างการเปลี่ยนแปลงต่อบริษัทจดทะเบียนฯ โดยเพิ่มการนำปัจจัยดิจิทัลมาใช้อย่างรวดเร็ว การปรับรูปแบบการทำงานของพนักงานในช่วง COVID-19 เป็นรูปแบบการทำงานทางไกล (remote work) ที่มีปัจจัยดิจิทัลในการติดต่อสื่อสารระหว่างพนักงาน อย่างไรก็ตาม การปรับตัวดังกล่าวได้กลับไปสู่สภาพที่คล้ายคลึงกับสภาพก่อนวิกฤต (near normal) ธุรกิจที่มีลักษณะ flexible เท่านั้นที่เลือกดำเนินนโยบายการทำงานที่บ้าน (work from home) หรือการทำงานรูปแบบไฮบริด (hybrid work) ต่อภายหลังวิกฤต