TO'GRIDAN-TO'G'RI XORIJIY INVESTITSIYALARNING IQISODIY O'SISHGA TA'SIRINI BAHOLASH

ANNOTATSIYA. Ushbu dissertatsiya ishi to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar (TXI/FDI) va iqtisodiy o‘sish o‘rtasidagi munosabatlarni nazariy va empirik jihatdan tadqiq qiladi. Tadqiqot neoklassik va endogen o‘sish nazariyalari asosida TXI ta’sirining mexanizmlarini tahlil qiladi va panel ma’lumotlar (2000-2023 yillar, 50 ta rivojlanayotgan mamlakat) yordamida empirik baholash o‘tkaziladi. Asosiy natija shundan iboratki, TXI avtomatik ravishda iqtisodiy o‘sishni ta’minlamaydi, balki mamlakatning "absorbtiv qobiliyati" — insoniy kapital, moliyaviy tizim rivojlanganligi va institutsional muhit sifatiga bog‘liq. O‘zbekiston misolida 2024-yilda asosiy kapitalga yo‘naltirilgan TTXI hajmi 150,5 trln so‘mni tashkil etgan, 2025-yil yakunida esa asosiy kapitalga xorijiy investitsiyalar va kreditlar hajmi 422,1 trln so‘mga yetgan. Bu ko‘rsatkichlar mamlakat iqtisodiyotida xorijiy kapitalning roli sezilarli darajada oshib borayotganini ko‘rsatadi. Insoniy kapital va TXI o‘zaro ta’siri (interaction effect) musbat va statistik jihatdan ishonarli deb aniqlangan. Tadqiqot natijalari rivojlanayotgan mamlakatlar, jumladan O‘zbekiston uchun siyosiy tavsiyalar ishlab chiqishga asos yaratadi.