Haaren Helvoirt Den Hoek Opgraving

<p>ADC ArcheoProjecten heeft een archeologische begeleiding en een opgraving uitgevoerd in plangebied Helvoirt Den Hoek. Het plangebied zal worden herontwikkeld en herverkaveld in het kader van woningbouw. Het hiermee gepaard gaande grondverzet vormt een bedreiging voor in de ondergrond aanwezige archeologische waarden.<br>Vooronderzoek in de vorm van proefsleuven heeft vindplaatsen uit de IJzertijd/Romeinse tijd en de Late Middeleeuwen aan het licht gebracht die door het bevoegd gezag als behoudenswaardig zijn aangemerkt. De gemeente Haaren heeft besloten dat bij ingrepen dieper dan 30 cm -mv een opgraving uitgevoerd moet worden om de behoudenswaardige archeologische resten ex situ veilig te stellen. Onderhavig onderzoek bestond in eerste instantie uit het archeologisch begeleiden van de sloop van de funderingen van de voormalige boerderij aan de Helvoirtsestraat 44. Vervolgens heeft een opgraving plaatsgevonden van de bouwweg voor de nieuwbouwwijk binnen het behoudenswaardige deel van het plangebied.<br>Ondanks de geringe omvang van het onderzoek, het opgraven van een ca. 5 m brede bouwweg, heeft de opgraving nieuwe en interessante archeologische gegevens opgeleverd die ons meer inzicht geven in de bewoningsgeschiedenis van dit deel van de gemeente Haaren. In de omgeving van het plangebied heeft namelijk nog maar weinig archeologisch onderzoek plaatsgevonden.<br>De oudste sporen die bij de opgraving van de bouwweg zijn blootgelegd, dateren uit de Late IJzertijd of Vroeg-Romeinse tijd. Uit deze periode is een deel van een erf gevonden, bestaande uit een boerderijplattegrond, een vierpalige spieker, enkele kuilen en paalkuilen waarvan de functie onduidelijk is en een mogelijke erfgreppel. De boerderijplattegrond is van het type Oss-5A en betreft een tweebeukige boerderij met een centrale rij middenstijlen en dubbele wandstijlen. De plattegrond is ca. 14 m lang en maximaal 6,5 m breed. De ingangen zijn tegenover elkaar gelegen in de lange wanden en te herkennen aan de extra paalkuilen buiten de dubbele wandstijlen. Er is slechts een gering aantal vondsten aangetroffen dat aan dit erf kan worden toegeschreven. Op minder dan 25 m ten zuidwesten van de boerderijplattegrond is een regelmatige, vierkante constructie van vier palen gevonden die bekend staat onder de naam spieker of graanopslagplaats.<br>Meestal liggen spiekers langs de rand van erven en dat lijkt hier ook het geval te zijn. Iets verder naar het westen is een greppel aanwezig die mogelijk de westelijke grens van het erf markeert.<br>Uit de hierop volgende perioden, de Romeinse tijd en Vroege Middeleeuwen, zijn geen sporen of vondsten aangetroffen. Aanwijzingen dat het gebied weer in gebruik werd genomen, dateren pas uit de Volle en Late Middeleeuwen, de periode tussen 1100 en 1350. Uit deze periode dateren één of enkele greppels in het westelijke deel van het onderzoeksgebied en mogelijk ook een waterkuil.<br>De waterkuil kan door het ontbreken van vondstmateriaal en organische resten niet gedateerd worden, maar doorsnijdt een laag waarin aardewerk is gevonden uit de periode 1100-1350. De waterkuil zou uit deze periode kunnen stammen maar is vermoedelijk jonger. De waterkuil is aangelegd in een lager gelegen gebied in een kleine depressie of laagte. Het aantal sporen en vondsten uit de Volle/Late Middeleeuwen is beperkt, maar de aard van de sporen duidt er mogelijk op dat het plangebied zich in de periferie van een erf (huisplaats) of nederzetting uit deze periode bevindt.<br>De jongste sporen in het plangebied zijn te relateren aan de voormalige boerderij die langs de Helvoirtsestraat gestaan heeft en thans is gesloopt. De boerderij is volgens gegevens van het kadaster in 1860 gebouwd. Voorafgaand aan de bouw heeft men de westelijke bermgreppel of wegsloot van de Helvoirtsestraat gedempt. Deze kwam onder de uitbraaksporen van de boerderij tevoorschijn en bevatte aardewerk, pijpaarde en glas uit de periode 1750-1900. Deze datering komt goed overeen met het bouwjaar van de boerderij.<br>Uit de opgravingsresultaten blijkt dat voor het gebied direct buiten de opgegraven bouwweg een zeer hoge archeologische verwachting geldt voor het aantreffen van sporen en vondsten uit de Late IJzertijd/Vroeg-Romeinse tijd, de Volle en Late Middeleeuwen en sporen uit de Nieuwe tijd gerelateerd aan de voormalige en thans gesloopte boerderij. Conform de KNA en het Verdrag van Malta is het uitgangspunt dat behoudenswaardige planlocaties in principe in situ behouden dienen te worden. Dit kan onder andere gerealiseerd worden door reeds in de planvorming rekening te houden met deze locaties en hier geen bebouwing of andere ontgravingen (zoals waterpartijen) te voorzien. Uitsluitend indien dit niet mogelijk is, moet behoud van informatie ex situ plaatsvinden door middel van een vlakdekkende opgraving.</p>