Mag het ietsje meer zijn? Een onderzoek naar de door bedrijven opgestelde Programma's van Eisen voor archeologisch onderzoek uit de periode 2003-2004

<p>Naar aanleiding van vragen in de Eerste Kamer is op verzoek van de Staatssecretaris van Cultuur en Media door de ROB een onderzoek uitgevoerd naar de kwaliteit van Programma’s van Eisen (PvE’s) voor uitvoerend archeologisch onderzoek opgesteld door bedrijven. Voor het onderzoek zijn 100 PvE’s uit de periode 2003–2004 geanalyseerd plus de op deze PvE’s gebaseerde onderzoeksrapporten. De belangrijkste conclusies uit het onderzoek zijn:<br>• Ruim de helft van de PvE’s is van onvoldoende kwaliteit, een kwart is zelfs zwaar onvoldoende (zie afbeelding). De gemiddelde waardering is 5,4.<br>• Er blijkt een duidelijke relatie te zijn tussen de kwaliteit van een PvE en het bedrijf dat het PvE heeft opgesteld. Sommige bedrijven stellen betere PvE’s op dan andere.<br>• Iets minder dan de helft van de beschikbare rapporten van onderzoek die op de PvE’s zijn gebaseerd, is van onvoldoende kwaliteit. De gemiddelde waardering is een 5,5. Net als bij de PvE’s blijkt er een duidelijke relatie tussen de kwaliteit van een rapport en het bedrijf dat het heeft opgesteld.<br>• Er is geen aantoonbare relatie tussen de kwaliteit van de PvE’s en de kwaliteit van de daaruit voortvloeiende rapporten. Hierbij moet worden opgemerkt dat de onderzochte verzameling rapportages niet representatief was.</p><p>De huidige lage kwaliteit van veel PvE’s lijkt een slechte basis voor hierop gebaseerde vervolgonderzoeken. Als bovendien het vooronderzoek niet op een juiste manier is verwoord in het PvE is dit niet overdraagbaar naar een andere partij. In wezen is op dit moment de kwaliteit van PvE’s onvoldoende om een gedegen bijdrage te leveren aan het borgen van de kwaliteit van het archeologisch onderzoek.</p><p>De geringe kwaliteit van veel PvE’s wordt vermoedelijk veroorzaakt door ten minste drie factoren: de opzet en de onderdelen van een PvE, de kennis en ervaring van de opsteller en marktwerking. De volgende aanbevelingen zijn hieraan gerelateerd:</p><p>Het verplichtstellen van het gebruik van een gestandaardiseerd PvE-formulier waarin helder is aangegeven wat van de opdrachtgever verwacht wordt, kan diverse omissies opvangen en maakt het bovendien makkelijker PvE’s te vergelijken en te toetsen.</p><p>Het formuleren van een onderzoeksopzet en het operationaliseren van archeologische vraagstellingen zou een vast onderdeel moeten zijn van de opleiding archeologie. Ook nascholing van professionals kan een belangrijke bijdrage leveren in de verbetering van kwaliteit.</p><p>Als uitgegaan wordt van borging van kwaliteit van het archeologisch onderzoek in de zin van artikel 3 van het verdrag van Malta, en ‘kenniswinst’ dus de norm is, moeten veel hogere eisen worden gesteld aan de kwaliteit van het archeologische onderzoek.<br>Omdat er duidelijke verschillen zijn in de kwaliteit die door verschillende bedrijven wordt geleverd, kan van het openbaar maken van de resultaten van een periodieke toetsing van de kwaliteit van PvE’s en onderzoek van bedrijven een kwaliteitsstimulerende werking uitgaan.</p><p>Aanbevolen wordt het onderzoek naar kwaliteit van archeologisch onderzoek te verbreden naar het gehele archeologische proces, en dat niet alleen het werk van bedrijven, maar ook dat van overheden, universiteiten en daaraan gelieerde bedrijven onderzocht moet worden.</p>