การขับเคลื่อนความยั่งยืนของวิสาหกิจชุมชนสมุนไพรผ่านการมีส่วนร่วมและพลังชุมชน: กรณีศึกษาวิสาหกิจชุมชนชีววิถี ตำบลน้ำเกี๋ยน อำเภอภูเพียง จังหวัดน่าน

จังหวัดน่านได้เผชิญกับความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติอันเนื่องมาจากการปลูกพืชเชิงเดี่ยว โดยเฉพาะข้าวโพดเพื่อเลี้ยงสัตว์ ซึ่งส่งผลกระทบต่อป่าต้นน้ำ ระบบนิเวศ และวิถีชีวิตของชุมชน อย่างไรก็ตาม มีความพยายามในระดับชุมชนเพื่อสร้างทางเลือกใหม่ที่เน้นการรักษาสมดุลระหว่างสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม หนึ่งในกรณีศึกษาที่น่าสนใจคือวิสาหกิจชุมชนน้ำเกี๋ยน จังหวัดน่าน ซึ่งประสบความสำเร็จในการใช้สมุนไพรและแนวทางเกษตรอินทรีย์เป็นกลไกในการพัฒนาที่ยั่งยืนงานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงรูปแบบและระดับการมีส่วนร่วมของสมาชิกวิสาหกิจชุมชน รวมถึงกลไกการเสริมสร้างพลังชุมชนที่มีผลต่อการขับเคลื่อนความในการดำเนินธุรกิจโดยยึดหลักเกษตรอินทรีย์และการใช้สมุนไพรท้องถิ่นอย่างยั่งยืน กรณีศึกษาเชิงคุณภาพนี้ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้างกับสมาชิกในหลายแผนกและคณะกรรมการ การสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม และการศึกษาเอกสาร เพื่อรวบรวมข้อมูล โดยวิเคราะห์ข้อมูลผ่านการวิเคราะห์เนื้อหาและการวิเคราะห์เชิงบรรยาย ผลการศึกษาพบว่า สมาชิกมีส่วนร่วมในหลากหลายระดับ ตั้งแต่การเป็นผู้ถือหุ้น ผู้ผลิตวัตถุดิบ พนักงาน และมีส่วนร่วมในการตัดสินใจเชิงนโยบาย ซึ่งได้รับการขับเคลื่อนผ่านกลไกหลัก ได้แก่ การสร้างความเป็นเจ้าของ การพัฒนาศักยภาพสมาชิก และการเชื่อมโยงกับเครือข่าย การมีส่วนร่วมดังกล่าวส่งผลให้รายได้ของวิสาหกิจเพิ่มขึ้นหลายล้านบาท และยังส่งผลต่อความยั่งยืนในมิติสังคมและมิติสิ่งแวดล้อมผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการมีส่วนร่วมและพลังชุมชนมีบทบาทต่อความยั่งยืนของวิสาหกิจชุมชน ซึ่งอาจเป็นแนวทางให้กลุ่มอื่นส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกันและเชื่อมโยงเครือข่ายเพื่อความยั่งยืนระยะยาว