การศึกษาการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินและวิเคราะห์ความเหมาะสมของที่ดินแบบมีส่วนรวมเพื่อวางแผนเมืองอุตสาหกรรม: กรณีศึกษา อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี

อุตสาหกรรมเป็นการผลิตหลักที่มีบทบาทและสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศ และมีอัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจสูงตามการพัฒนาพื้นที่ภาคตะวันออก โดยจังหวัดปราจีนบุรีเป็นจังหวัดหนึ่งที่มีความหลากหลายของทรัพยากรและมีแนวโน้มพัฒนาในด้านต่าง ๆ มาอย่างต่อเนื่องโดยเฉพาะการพัฒนาด้านอุตสาหกรรมที่เป็นกิจกรรมทางเศรษฐกิจหลักของจังหวัดต่อไปในอนาคตเนื่องจากมีที่ตั้งอยู่บนระเบียงเศรษฐกิจอาเซียน (ASEAN Economic Corridors) ถึง 2 ทำให้พื้นที่อุตสาหกรรมภายในอำเภอศรีมหาโพธิที่มีการเจริญเติบโตอย่างก้าวกระโดด จึงส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินรวดเร็วและความขัดแย้งการใช้ประโยชน์ที่ดิน ในทางมาตราการทางด้านผังเมืองจังหวัดปราจีนบุรี ได้มีการกำหนดผังนโยบายการใช้ใช้ประโยชน์ของพื้นที่ และผังการใช้ประโยชน์ที่ดินในระดับ แต่ในอำเภอศรีมหาโพธิที่เกิดการขยายตัวของพื้นที่อุตสาหกรรม และการขยายตัวของพื้นที่เมืองที่มีแนวโน้มการเติบโตอย่างรวดเร็ว ยังขาดการวางผังระดับเมือง และผังระดับชุมชนเพื่อนำไปควบคุม กำหนดพื้นที่ที่พัฒนา และพื้นที่อันควรอนุรักษ์การใช้ประโยชน์ที่ดินการศึกษานี้มีวัตถุประสงค์ (1) ศึกษาทบทวนมาตราการด้านผังเมืองและรูปแบบการเปลี่ยนแปลงเชิงพื้นที่ของการใช้ประโยชน์ที่ดินในพื้นที่อำเภศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี (2) การคาดการณ์การขยายตัวและวิเคราะห์ผลกระทบของพื้นที่เมืองและสิ่งปลูกสร้าง (3) การประเมินศักยภาพเชิงพื้นที่ที่มีความเหมาะสมต่อการรองรับการขยายตัวของเมืองและสิ่งปลูกสร้าง ด้านอุตสาหกรรม ด้านเกษตรกรรม และด้านนิเวศวิทยาสิ่งแวดล้อม (4) เสนอแนะแนวทางการวางแผนเชิงพื้นที่เพื่อรองรับผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นในอนาคต โดยการนำเอาแบบจำลอง CA-Markov มาประยุกต์ใช้ระบบสามสนเทศทางภูมิศาตร์ นำมาคาดการ์แนวโม้นการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินและการขยายตัวของพื้นที่เมืองและสิ่งปลูกสร้าง โดยการคาดการณ์ไปอีก 20 ปีข้างหน้า และการใช้แบบจำลอง Potential Surface Analysis: PSA เพื่อหาพื้นที่ที่มีศักยภาพในการรองรับการขยายตัวของพื้นที่เมือง พื้นที่ที่มีศักยภาพด้านอุตสาหกรรม พื้นที่ที่มีศักยภาพด้านเกษตรกรรม และพื้นที่ที่มีศักยภาพด้านนิเวศวิทยาสิ่งแวดล้อม โดยการประมาณความสำคัญของปัจจัยโดยใช้การประเมินศักยภาพเชิงพื้นที่การตัดสินใจแบบหลายหลักเกณฑ์แบบ Simple Additive Weighting: SAW ด้วยการจัดกลุ่มการประเมินออกเป็น 4 กลุ่ม นำผลการประเมินในศักยภาพในต่ละด้าน มาทำการศึกษาและเปรียบเทียบการขยายตัวของพื้นที่เมืองและสิ่งปลูกสร้างบนพื้นที่ที่มีศักยภาพด้านการพัฒนาเมืองและสิ่งปลูกสร้าง ด้านอุตสาหกรรม ด้านเกษตรกรรม และด้านนิเวศวิทยาสิ่งแวดล้อม ผลจากการศึกษาและวิเคราะห์การคาดการณ์แนวโน้มขยายตัวของพื้นที่เมืองและสิ่งปลูกสร้างบนพื้นที่ที่มีศักยภาพในแต่ละด้านยังคงพบว่ามีการขยายตัวของพื้นที่เมืองเข้าไปยังแหล่งทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญและขยายตัวเข้าไปในพื้นที่ที่ขาดศักยภาพ โดยการศึกษาครั้งนี้สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการกำหนดขอบเขตด้านการใช้ที่ดินตามรูปแบบ พ.ร.บ.ผังเมือง พ.ศ. 2562 เพื่อกำหนดขอบเขตประเภทการใช้ที่ดินได้อย่างเหมาะสม