Bureauonderzoek Kabeltracé Vierverlaten – Zuidhorn (gemeenten Westerkwartier en Groningen)

<p>In maart-mei 2025, en met een actualisatie vanwege een tracéwijziging in december 2025, is in opdracht van A.
Hak Noord-Oost B.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. Doel van het
onderzoek is om een verwachting op te stellen ten aanzien van de aanwezigheid van archeologische waarden
voor een tracé tussen Vierverlaten en Noordhorn (respectievelijk gemeente Groningen en gemeente
Westerkwartier). Aanleiding voor het onderzoek is het aanleggen van een middenspanningskabel. </p><p>
Het tracé wordt aangelegd vanaf het hoogspanningsstation bij Vierverlaten (gemeente Groningen) en loopt
daarna langs het Hoendiep in noordelijke richting naar de spoorlijn Leeuwarden-Groningen. Hier loopt het
parallel met de spoorlijn. Vlak voor Zuidhorn loopt het tracé richting het noorden, langs de N355. Het tracé
eindigt tussen hectometerpaal 45.4 en 45.5. Ook heeft het tracé hier nog een aftakking naar het westen, over
de weg Het Noorderlicht. Het totale tracé bedraagt 8.900 meter, waarvan circa 3.585 meter uitgevoerd wordt
door middel van gestuurde boringen. De overige 5.315 meter wordt uitgevoerd door middel van open
ontgravingen. Het grootste gedeelte van het tracé valt binnen de gemeente Westerkwartier. Hier valt het in
meerdere bestemmingsplannen, en ook in meerdere dubbelbestemmingen met een waarde archeologie. Alleen
voor de dubbelbestemming Waarde Archeologie 5 binnen het bestemmingsplan “Buitengebied Zuidhorn,
herziening” worden de opgestelde vrijstellingsgrenzen overschreden. Een omgevingsvergunning en nader
archeologisch onderzoek zijn dan ook noodzakelijk voor dit deel van het plangebied (2.380 meter in open
ontgraving, zie Afbeelding 20). Nader onderzoek, in ieder geval de eerste stap, is gedaan met dit
bureauonderzoek. </p><p>
Landschappelijk gezien ligt het plangebied binnen meerdere landschappelijke eenheden. Het gehele
onderzoeksgebied bevindt zich op een relatief lagere delen in het landschap – oude geulen, een
zeeboezemvlakte en een vlakte van getij-afzettingen. Vermoedelijk waren deze delen van het plangebied zeer
lange tijd te nat voor bewoning. In de ijzertijd-Romeinse tijd ontstaat er een kweldergebied, met name in het
zuidelijke gedeelte van het plangebied, en bewoning is dan mogelijk op de kwelderwallen – al dan niet op een
wierde. In de middeleeuwen begint men binnen het gehele onderzoeksgebied met het ontginnen van het veen
en na de bedijking komt er ook steeds meer bewoning buiten de wierden. Voor deze delen van het plangebied
geldt dus dat er resten vanaf de late ijzertijd tot en met de nieuwe tijd kunnen worden verwacht. Binnen het
onderzoeksgebied zijn er enkele bodemverstoringen bekend. De aanleg van het spoor tussen Leeuwarden
Groningen rond 1850 en de aanleg van het Starkenborghkanaal (klaar in 1938) zijn relatief recente
topografische wijzingen die voor bodemverstoring kunnen hebben gezorgd. Langs de grotere wegen worden
voornamelijk veel bestaande kabels en/of leidingen verwacht. </p>