Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Havezate Es II en Eugenboersdijk 9 te Collendoorn, gemeente Hardenberg (OV) Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Havezate Es II en Eugenboersdijk 9 te Collendoorn, gemeente Hardenberg (OV)

<p>Laagland Archeologie heeft in oktober 2022 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd aan de Havezate Es II en Eugenboersdijk 9 te Collendoorn. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de bouw van nieuwe woningen.<br>Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.<br>Het onderzoek is uitgevoerd conform protocol SIKB KNA 4002. De plangebieden liggen op een geprononceerde dekzandrug, die in het zuiden grenst aan een beekoverstromingsvlakte . Op een groot deel van de dekzandrug is een plaggendek opgebracht. In deelgebied Eugenboersdijk 9 ligt een middeleeuws boerenerf (erve Odink), dat op basis van historische bronnen tot in ieder geval 1487 is te dateren. Plangebied Havezate Es II is vanaf 1787 op oude kaarten aldoor onbebouwd gebleven. Of het terrein ook daarvoor onbebouwd was, is niet bekend. Mogelijk stond hier een voorganger van erve Odink, of was er sprake van bijgebouwtjes of terreininrichting. De bebouwing op het boerenerf lag in de afgelopen twee eeuwen waarschijnlijk grotendeels op min of meer dezelfde locatie. De huidige grote schuren dateren van omstreeks 1988.<br>In de directe omgeving is eerder archeologisch onderzoek uitgevoerd. Daarbij zijn onder het plaggendek aanwijzingen voor stuifzandlaagjes gevonden en ook oude akkerlagen, mogelijk ook uit de Ottoonse tijd (10e eeuw na Chr.). Op basis van dit naburig onderzoek kan daarnaast worden aangenomen dat de natuurlijke ondergrond bestaat uit een podzolbodem. In het eerder onderzochte aangrenzende terrein zijn resten van nederzettingen uit het Neolithicum en Bronstijd aangetroffen. Ook resten uit het Mesolithicum zijn gezien.<br>Binnen de plangebieden kunnen resten uit de periode Mesolithicum tot en met de Nieuwe Tijd verwacht worden. Resten uit de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd zijn specifiek te verwachten in deelgebied Eugenboersdijk 9, maar kunnen ook in deelgebied Havezate Es voorkomen.<br>Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zonodig aan te vullen. Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen.<br>Tijdens het verkennend booronderzoek is een intact bodemprofiel gezien in deelgebied Havezate Es. Dit bestaat uit een plaggendek van circa 60 cm dik, gevolgd door een dekzandtop waarin vaak nog een BC-horizont en soms een B-horizont aanwezig is. In een aantal boringen is tussen plaggendek en dekzand sprake van een antropogene laag. Tijdens het verkennend booronderzoek zijn bovendien archeologische indicatoren opgeboord. Het verwachtingsmodel blijft voor dit deelgebied daarom gehandhaafd.<br>In deelgebied Eugenboersdijk is vooral een diep verstoord bodemprofiel aangetroffen. In het zuidelijke deel is sprake geweest van een ontgronding, waardoor tegenwoordig de C-horizont dagzoomt. Op de locatie van het voormalige boerenerf kunnen nog resten van diepe grondsporen uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd worden verwacht.<br>Indien in deelgebied Havezate Es bodemverstorende werkzaamheden plaatsvinden, is archeologisch vervolgonderzoek van toepassing. Op basis van de te verwachten vindplaatsen adviseren we dit vervolgonderzoek vorm te geven door het aanleggen van proefsleuven. Voor deelgebied Eugenboersdijk wordt vervolgonderzoek geadviseerd op een van de nieuwbouwlocaties indien hier ontgravingen dieper dan 70 cm -mv plaatsvinden. Ook in dit deel adviseren we een (kleine) proefsleuf aan te leggen.<br>Voor een proefsleuvenonderzoek is een door de gemeente goed te keuren Programma van Eisen benodigd.<br>Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeente Hardenberg. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, dr. O. Satijn.</p>