การพัฒนากฎหมายตามพิธีสารว่าด้วยการขจัดการค้าที่ผิดกฎหมายของผลิตภัณฑ์ยาสูบ

จากความจำเป็นที่การค้าผิดกฎหมายในผลิตภัณฑ์ยาสูบได้เติบโตขึ้นถึงร้อยละ 30 ทำให้รายรับจากภาษียาสูบสูญเสียไป และปัญหางบประมาณที่ต้องรักษาสุขภาพจากโรคที่เกิดจากยาสูบ ประเทศไทยมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบอยู่ 3 ฉบับ ได้แก่ กฎหมายควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ กฎหมายภาษีสรรพสามิต และกฎหมายศุลกากร แต่กรณีของการควบคุมหรือใช้มาตรการควบคุมการค้าผิดกฎหมายในผลิตภัณฑ์ยาสูบยังไม่เข้มแข็ง จากการเปรียบเทียบกฎหมายของสหภาพยุโรป ประเทศบราซิล ตุรกี และสหราชอาณาจักรเกี่ยวกับการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบผิดกฎหมาย พบว่า ทั้งหมดได้เข้าเป็นภาคีพิธีสารและพัฒนากฎหมายภายใน ตามพิธีสารว่าด้วยการขจัดผลิตภัณฑ์ยาสูบผิดกฎหมาย ที่บัญญัติตามกรอบอนุสัญญาควบคุมยาสูบขององค์การอนามัยโลก ตลอดจนมีประสบการณ์ที่ดีในการต่อสู้กับการค้ายาสูบที่ผิดกฎหมาย การศึกษานี้มีข้อเสนอให้ประเทศไทยเข้าร่วมพิธีสารว่าด้วยการขจัดผลิตภัณฑ์ยาสูบผิดกฎหมาย และพัฒนากฎหมายภายในเพิ่มเติมตามพันธะกรณี โดยแก้ไขเพิ่มเติมในพระราชบัญญัติสรรพสามิต พ.ศ. 2560 ได้แก่ 1) เพิ่มเติมบทบัญญัติเกี่ยวกับการออกใบอนุญาตเพื่อควบคุมห่วงโซ่อุปทาน การลงทะเบียนและจัดทำบัญชีตลอดห่วงโซ่การผลิต ตั้งแต่การเพาะปลูก การผลิต การอุตสาหกรรม การค้าส่ง และการค้าปลีก เพื่อลดความสามารถของบุคคลในการเข้าร่วมในกิจกรรมการลักลอบขน ลดความสะดวกในการตลาดผลิตภัณฑ์ยาสูบ รวมถึงการบริโภคผลิตภัณฑ์ยาสูบที่ผิดกฎหมาย 2) ออกอนุบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดชนิดและลักษณะของแสตมป์ยาสูบ เพื่อให้ใช้ระบบตรวจติดตามและแกะรอยได้อย่างมีประสิทธิภาพ 3) ใช้มาตรการทางอาญากรณีความผิดที่มีโทษเบาใช้การเปรียบเทียบปรับ กรณีความผิดร้ายแรงใช้มาตรการตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการมีส่วนร่วมในองค์กรอาชญากรรมข้ามชาติ พ.ศ. 2556 เพราะการค้าผลิตภัณฑ์ยาสูบที่ผิดกฎหมายจัดกระทำเป็นองค์กรอาชญากรรมข้ามชาติเกี่ยวข้องกับการเคลื่อนย้ายสินค้าและบุคคลระหว่างเขตอำนาจศาล การเข้าร่วมเป็นภาคีพิธีสารว่าด้วยการขจัดการค้าผลิตภัณฑ์ยาสูบที่ผิดกฎหมายจะทำให้ประเทศไทยได้รับความร่วมมือและช่วยเหลือทางเทคนิควิธีการระหว่างประเทศในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการบังคับใช้กฎหมายในเรื่องต่าง ๆ การสอบสวนและดำเนินคดีกับผู้ที่เกี่ยวข้อง