การศึกษาแรงจูงใจของผู้อยู่อาศัยเดิมที่มีผลต่อการพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยของชุมชนบนที่ดินของสำนักงานทรัพย์สินพระมหากษัตริย์: กรณีศึกษา ชุมชนเทพประทาน เขตคลองเตย กรุงเทพมหานคร

การขยายตัวของความเป็นเมือง โดยเฉพาะในย่านศูนย์กลางธุรกิจ (Central Business District: CBD) ของกรุงเทพมหานคร ประกอบกับแนวโน้มการพัฒนาโครงการอสังหาริมทรัพย์รูปแบบผสมผสาน (Mixed-Use Project) ที่มีศักยภาพในการเพิ่มมูลค่าที่ดินและสร้างผลตอบแทนทางเศรษฐกิจอย่างคุ้มค่า ได้ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพและสังคมในพื้นที่เมืองเป็นอย่างมาก อย่างไรก็ตาม การพัฒนาในลักษณะดังกล่าวยังขาดการพิจารณาในด้านกายภาพ เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ดังนั้น การเปิดโอกาสให้ผู้อยู่อาศัยในชุมชนเดิม ได้มีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นและการตัดสินใจเกี่ยวกับการพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัย จึงถือเป็นกลไกสำคัญในการส่งเสริมการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน โดยมุ่งสร้างสมดุลระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจ คุณภาพชีวิตที่ดี การเข้าถึงที่อยู่อาศัยที่มีมาตรฐาน ความปลอดภัย ความเสมอภาค และความหลากหลายทางสังคมการค้นคว้าอิสระฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแรงจูงใจในด้านกายภาพ เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ที่ส่งผลต่อการตัดสินใจมีส่วนร่วมในการพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยของชุมชน บนที่ดินของสำนักงานทรัพย์สินพระมหากษัตริย์ ตลอดจนวิเคราะห์ระดับอิทธิพลของแรงจูงใจในแต่ละด้านดังกล่าว โดยมีขอบเขตการศึกษาในพื้นที่ชุมชนเทพประทาน เขตคลองเตย กรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นชุมชนที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ศูนย์กลางธุรกิจที่มีศักยภาพสูง และเป็นโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยสำหรับผู้มีรายได้น้อย โดยการเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 270 ราย โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือหลักในการวิจัย ร่วมกับการสังเกตการณ์จากการลงพื้นที่ภาคสนาม เพื่อวิเคราะห์ข้อมูลด้านสังคมและประชากรศาสตร์ วิเคราะห์ระดับความสำคัญของแรงจูงใจ และวิเคราะห์อิทธิพลของปัจจัยต่าง ๆ ด้วยการถดถอยพหุคูณ (Multiple Regression Analysis)ผลการศึกษา พบว่า ลักษณะของกลุ่มประชากรศาสตร์ จำนวน 3 ด้าน ได้แก่ อายุ รายได้เฉลี่ยของครัวเรือนต่อเดือน และระยะเวลาที่พักอาศัย มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับระดับความคิดเห็นต่อการตัดสินใจมีส่วนร่วมในการพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยของชุมชน และกลุ่มตัวอย่างให้ความสำคัญของแรงจูงใจที่ส่งผลต่อการตัดสินใจมีส่วนร่วมในการพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยของชุมชนในระดับที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ โดยแรงจูงใจด้านสิ่งแวดล้อม (Environmental Aspect: EA) โดยการปรับปรุงคุณภาพสิ่งแวดล้อม มีอิทธิพลสูงสุด รองลงมาคือ แรงจูงใจด้านสังคม (Social Aspect: SA) โดยการมีความรับผิดชอบร่วมกันของชุมชน รวมถึงการมีความรู้สึกเป็นเจ้าของ ความคุ้นเคย และความผูกพันกับชุมชน และแรงจูงใจด้านเศรษฐกิจ (Economic Aspect: EA) ที่สามารถเข้าถึงแหล่งงานหรือสถานที่ทำงานได้สะดวกขึ้น ทั้งนี้ แรงจูงใจด้านกายภาพไม่พบว่ามีอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญต่อการตัดสินใจดังกล่าวจากผลการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ (Multiple Regression Analysis) แสดงให้เห็นว่าสมการพยากรณ์การตัดสินใจมีส่วนร่วมในการพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยของชุมชน สามารถเขียนได้ดังนี้: Y = 0.350 (ENVIA) + 0.305 (SA) + 0.167 (EA)งานวิจัยนี้จะเป็นประโยชน์ในการใช้เป็นแนวทางในการกำหนดนโยบาย และทิศทาง การพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยของชุมชนในย่านศูนย์กลางธุรกิจ สำหรับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์ โดยสามารถนำความสำคัญของแรงจูงใจที่สนับสนุนให้ชุมชนตัดสินใจมีส่วนร่วมในการพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยของชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ