การใช้มาตรการทางการแพทย์ต่อเนื้อตัวร่างกายในกรณีผู้กระทำความผิดซ้ำในคดีเกี่ยวกับเพศ: ศึกษากรณีพระราชบัญญัติมาตรการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำในความผิดเกี่ยวกับเพศหรือที่ใช้ความรุนแรง พ.ศ. 2565

ประเทศไทยได้บังคับใช้พระราชบัญญัติมาตรการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำในความผิดเกี่ยวกับเพศหรือที่ใช้ความรุนแรง พ.ศ. 2565 โดยกำหนดให้มีการใช้มาตรการทางการแพทย์ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของมาตรการแก้ไขฟื้นฟูผู้กระทำความผิด และมาตรการเฝ้าระวังนักโทษเด็ดขาดภายหลังพ้นโทษ เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้กระทำความผิดหรือนักโทษเด็ดขาดภายหลังพ้นโทษกลับมากระทำความผิดซ้ำ ซึ่งการค้นคว้าอิสระฉบับนี้มุ่งศึกษาการใช้มาตรการทางการแพทย์ที่บังคับแก่ผู้กระทำความผิดซ้ำทางเพศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้มาตรการทางการแพทย์ที่กระทำต่อเนื้อตัวร่างกาย จากการศึกษากฎหมายต่างประเทศ ได้แก่ มลรัฐไอโอวาและมลรัฐแอละแบมา สหรัฐอเมริกา และรัฐควีนส์แลนด์ ประเทศออสเตรเลีย พบว่าการใช้มาตรการทางการแพทย์เพื่อป้องกันการกระทำความผิดซ้ำทางเพศตามพระราชบัญญัติดังกล่าวมีประเด็นปัญหาอยู่ 3 ประการ ได้แก่ ประการที่หนึ่ง ปัญหาเกี่ยวกับความยินยอม ประการที่สอง ปัญหาเกี่ยวกับระดับการพิสูจน์เหตุอันควรเชื่อในการใช้มาตรการทางการแพทย์ภายหลังพ้นโทษต่อนักโทษเด็ดขาดที่มีแนวโน้มจะกระทำความผิดซ้ำ และประการที่สาม ปัญหาเกี่ยวกับการใช้มาตรการทางการแพทย์แก่คดีที่ค้างอยู่ในศาลก่อนพระราชบัญญัติมาตรการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำในความผิดเกี่ยวกับเพศหรือที่ใช้ความรุนแรง พ.ศ. 2565 มีผลบังคับใช้ นอกจากนี้ กฎหมายต่างประเทศยังมีการกำหนดหลักเกณฑ์ของการใช้มาตรการทางการแพทย์เพื่อป้องกันการกระทำความผิดซ้ำในทางเพศไว้ ซึ่งสามารถนำมาเป็นแนวทางสำหรับการจัดทำกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการใช้มาตรการทางการแพทย์ตามความในมาตรา 21 วรรคสามแห่งพระราชบัญญัติมาตรการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำในความผิดเกี่ยวกับเพศหรือที่ใช้ความรุนแรง พ.ศ. 2565 ได้ เนื่องจากปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีการประการใช้กฎกระทรวงตามพระราชบัญญัติดังกล่าว ด้วยเหตุข้างต้น จึงเห็นควรเสนอให้มีการแก้ไขบทบัญญัติเกี่ยวกับการใช้มาตรการทางการแพทย์ในพระราชบัญญัติมาตรการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำในความผิดเกี่ยวกับเพศหรือที่ใช้ความรุนแรง พ.ศ. 2565 และเสนอให้การจัดทำกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการใช้มาตรการทางการแพทย์ ควรพิจารณาถึงเรื่องการประเมินทางการแพทย์ก่อนการใช้มาตรการทางการแพทย์ และการให้สิทธิปฏิเสธการใช้มาตรการทางการแพทย์แก่ผู้กระทำความผิดหรือนักโทษเด็ดขาดภายหลังพ้นโทษ เพื่อให้การบังคับใช้มาตรการทางการแพทย์ตามพระราชบัญญัติมาตรการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำในความผิดเกี่ยวกับเพศหรือที่ใช้ความรุนแรง พ.ศ. 2565 เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและเหมาะสม โดยสามารถคุ้มครองความปลอดภัยของสังคมจากความเสี่ยงในการกระทำความผิดซ้ำ แต่ในขณะเดียวกันก็ยังคงสามารถให้ความคุ้มครองสิทธิของผู้กระทำความผิดและนักโทษเด็ดขาดภายหลังพ้นโทษ