Het ijzer smeden als het heet is: aanwijzingen voor ijzerbewerking en vlasroten bij middeleeuws Merm

<p>In opdracht van N.V. Nederlandse Gasunie heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau in juli 2009 een inventariserend veldonderzoek (proefsleuven) met doorstart naar opgraving uitgevoerd op (de periferie van) vindplaats 10: Merm-Wolfhoeksestraat te Elst in de gemeente Overbetuwe.</p><p>Het plangebied ligt in een geologisch complex gebied. Aan de basis van het bodemprofiel is een restant van het fluviatiele Laagterras aanwezig. Dit grindrijke pakket is weliswaar afgezet in het Pleistoceen, maar lag (op basis van het vondstmateriaal dat er in is aangetroffen) in de Romeinse tijd en Vroege-Volle Middeleeuwen nog min of meer op maaiveld niveau. Zowel langs als in het terras zijn verschillende insnijdingen ontstaan. Pas in de Volle Middeleeuwen raakte het rivierterras in het plangebied afgedekt door jongere rivierafzettingen. In het plangebied betreft dat voornamelijk afzettingen van crevassewaaiers, afkomstig vanuit een geul vlak buiten het plangebied. Er was niet alleen sprake van afdekking met zand en klei. Uiteindelijk raakten ook de crevassewaaiers overslibd met komafzettingen, vermoedelijk in de 13e eeuw. Tenslotte raakten de afzettingen in het plangebied in de 14e en 15e eeuw afgedekt door overstromingsafzettingen van de Waal. Hierin vormde zich uitein de lijk de (sub)recente bouwvoor.</p><p>De werkputten zijn aangelegd binnen de periferie van een neder zettingsterrein. In de werkputten zijn verschillende grondsporen aangetroffen, die getuigen van een relatief extensief gebruik van het plangebied vanaf de Romeinse tijd tot en met de Nieuwe tijd, waarbij de Vroege en Volle Middeleeuwen het sterkst zijn vertegenwoordigd. Er is sprake van landinrichting door middel van sloten. Vermoedelijk was het plangebied in gebruik als een weidegebied voor het vee. De botanische resten en de bodemgesteldheid wijzen hier namelijk sterk op. In de periferie vonden in de Volle Middeleeuwen echter ook ambach telijke activiteiten plaats, namelijk het roten van vlas en het bewerken van metaal. Overigens moeten we ons bij de metaalbewerking niet het smelten van erts en de daarmee gepaard gaande activiteiten voorstellen. Het gaat eerder om de kleinschalige verwerking en aanpassing van voor werpen. Deze was vermoedelijk kleinschalig en vond niet binnen een groter geheel waarbij de bewerking door specialisten werd uitgevoerd. Het verbouwen en verwerken van vlas vond mogelijk wel op veel grotere schaal plaats. In het plangebied zijn immers verschillende aanwijzingen aan getroffen in het botanische materiaal die daarop wijzen.<br>Aangezien zowel metaalbewerking als het roten van vlas met overlast gepaard gaan (geluid, brand gevaar en/of stank), is het niet verwonderlijk dat juist deze activiteiten plaatsvonden buiten de eigenlijke nederzetting. Op die manier werd de overlast voor deze nederzetting, die vermoedelijk ter plaatse van de aanwezig monumentterreinen lag, tot een minimum beperkt.</p>