มาตรการทดแทนการลงโทษประหารชีวิต

เนื่องด้วยประเทศไทยในปัจจุบันนี้ มีการกำหนดฐานความผิดที่มีโทษสูงสุดถึงขั้นประหารชีวิตมากถึง 62 ฐานความผิด โดยโทษประหารชีวิตนี้ ถูกกำหนดอยู่ในประมวลกฎหมายอาญาถึง 33 ฐานความผิด และถูกกำหนดไว้อยู่ในกฎหมายอื่น ๆ อีกจำนวน 29 ฐานความผิด ซึ่งโทษประหารชีวิตในประเทศไทยได้มีการบังคับใช้มาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาจวบจนถึงปัจจุบัน โดยไม่มีทีท่าจะว่าจะมีการยกเลิกการใช้โทษประหารชีวิตในเร็ววัน อย่างไรก็ดี ถึงแม้ประเทศไทยจะมีการใช้โทษประหารชีวิตมาอย่างยาวนานดังที่ได้กล่าวไปแล้วก็ตาม แต่โทษประหารชีวิตที่ใช้ในประเทศไทยกลับไม่มีการบังคับใช้อย่างจริงจัง ซึ่งจะเห็นได้จากระยะเวลาในรอบสิบปีที่ผ่านมาของประเทศไทย มีการใช้โทษประหารชีวิตเกิดขึ้นเพียงครั้งเดียวเท่านั้น นั่นคือการประหารชีวิตผู้กระทำความผิดในความผิดฐานชิงทรัพย์เป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ.2561 อาจกล่าวได้ว่า นักโทษซึ่งต้องโทษประหารชีวิตในประเทศไทยมีโอกาสสูงมากที่จะไม่ถูกประหารชีวิตจริง ซึ่งสาเหตุที่นักโทษไม่ถูกประหารชีวิตจริงถึงแม้จะถูกศาลพิพากษาถึงที่สุดแล้วว่ามีความผิดและถูกกำหนดโทษถึงขั้นประหารชีวิต เกิดจากการที่ประเทศไทยมีการพระราชทานอภัยโทษให้แก่นักโทษบ่อยครั้ง อีกทั้งยังมีการให้ประโยชน์ตอบแทนแก่ผู้ต้องขังของกรมราชทัณฑ์ในกรณีที่นักโทษมีความประพฤติดีอีกด้วย และด้วยเหตุที่โทษประหารชีวิตในประเทศไทยไม่มีการบังคับใช้อย่างจริงจังนี้ ส่งผลให้โทษประหารชีวิตในประเทศไทยไม่สามารถที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ของการลงโทษได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในเรื่องวัตถุประสงค์ของการลงโทษเพื่อการข่มขู่ยับยั้งผู้กระทำความผิดให้เกิดความเกรงกลัวต่อโทษที่จะได้รับเมื่อกระทำความผิดนอกจากนี้ การที่ประเทศไทยยังคงบัญญัติถึงความผิดที่มีโทษประหารชีวิตไว้อยู่ในกฎหมายนั้น ย่อมเป็นการแสดงให้เห็นถึงความด้อยพัฒนาในเรื่องหลักสิทธิมนุษยชน ทั้งที่นานาประเทศได้มีการยอมรับและให้ความสำคัญเกี่ยวกับหลักสิทธิมนุษยชนมากขึ้น อีกทั้งประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกก็ได้มีแนวโน้มที่จะมีการยกเลิกการใช้โทษประหารชีวิตอย่างต่อเนื่อง ซึ่งปัจจุบันนี้มีประเทศที่มีการยกเลิกการใช้โทษประหารชีวิตมากถึง 142 ประเทศ ถือเป็นจำนวนมากกว่า 2 ใน 3 ของจำนวนประเทศทั้งหมดทั่วโลก จากในอดีตที่มีเพียง 20 ประเทศเท่านั้นที่มีการยกเลิกโทษประหารชีวิต ตัวอย่างเช่น ประเทศอังกฤษที่มีการยกเลิกโทษประหารชีวิตเป็นประเทศแรก ๆ และในปัจจุบันนี้คงมีเพียงแต่โทษจำคุกตลอดชีวิตที่เป็นโทษสูงสุดตามกฎหมายในประเทศอังกฤษ โดยหลักการพื้นฐานที่สุดที่เป็นเหตุผลสนับสนุนให้นานาประเทศมีการยกเลิกโทษประหารชีวิตคือหลักเรื่องศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ (Human Dignity) ซึ่งเป็นเรื่องเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนที่เป็นพื้นฐานที่สุดที่ทุกคนควรได้รับการเคารพ ด้วยเหตุนี้ จึงมีความจำเป็นต้องศึกษาถึงหลักการสำคัญของการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนตามหลักสากล แนวคิดทฤษฎีของการลงโทษประหารชีวิต รวมทั้งเรื่องที่เกี่ยวข้องกับโทษประหารชีวิตทั้งต่างประเทศและภายในประเทศ เพื่อหาแนวทางการยกเลิกโทษประหารชีวิตและมาตรการการลงโทษที่สามารถนำมาใช้ทดแทนโทษประหารชีวิตได้ จากการศึกษาพบว่า ประเทศไทยควรยกเลิกการใช้โทษประหารชีวิตกับความผิดอาญาทุกประเภทเพื่อเป็นการยอมรับหลักการพื้นฐานเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนที่มนุษย์ทุกคนพึงมี และจะต้องยกเลิกการใช้โทษประหารชีวิตอย่างมีลำดับขั้นตอน เพื่อเป็นการทำให้ประชาชนเกิดความคุ้นชินสามารถปรับตัวให้เข้ากับพัฒนาการด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทยได้ และในความผิดที่ได้ยกเลิกโทษประหารชีวิตก็เห็นสมควรให้ใช้มาตรการทดแทนโทษประหารชีวิตโดยการนำโทษจำคุกตลอดชีวิตมาปรับใช้กับการกระทำความผิดอาญาในแต่ละฐานความผิดแทน