Haulerwijk, Turfsteker, Gemeente Ooststellingwerf (Fr.). Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend en Waarderend Veldonderzoek (IVO-O)

<p>Door De Steekproef bv is een archeologisch onderzoek uitgevoerd op een perceel grenzend aan de Turfsteker, aan de noordrand van Haulerwijk in de gemeente Ooststellingwerf, provincie Fryslân (zie Figuur 1). De aanleiding voor het onderzoek is de geplande uitbreiding van het bedrijventerrein. Hiervoor is graafwerk nodig zoals de aanleg van funderingen en leidingen. Dit betekent een bedreiging voor eventueel aanwezige archeologische waarden. Het doel van het onderzoek is om vast te stellen wat de kans is op dergelijke waarden. Het onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek verkennende fase en het waarderen van een voormalige dobbe (IVO-O). Het plangebied ligt in een deel van het dekzandlandschap dat aan het einde van het neolithicum in een veenmoeras veranderde. Pas in de twintigste eeuw is het gebied ontgonnen. Naar verwachting zijn de dekzandbodems in het plangebied sterk aangetast. Vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum liggen vaak op relatief hoog gelegen delen van het dekzandlandschap in de nabijheid van water. Het plangebied ligt op de westrand van een voormalige watervoerende laagte en daarmee ook in een dergelijke gradiëntzone. Om deze reden moet in het plangebied rekening worden gehouden met resten van nederzettingen van jagers-verzamelaars uit de steentijd. Voor het gebied geldt derhalve alleen een archeologische verwachting voor resten uit de steentijd. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn in het plangebied tien boringen geplaatst. Uit de resultaten hiervan blijkt dat de oorspronkelijke bodemopbouw van de dekzandbodems binnen de hoger gelegen delen van het plangebied volledig verloren zijn gegaan. Dit is waarschijnlijk het gevolg van de ontginning van het gebied in de twintigste eeuw. Op het laaggelegen zuidoostelijke deel van het plangebied is vanaf ongeveer zeventig centimeter beneden het maaiveld nog een maximaal tien centimeter dik pakket veen aangetroffen. De aanwezigheid van dit veenpakket hangt samen met de voormalige watervoerende laagte (dobbe) die zich tot op het oostelijke deel van het plangebied uitstrekt en die nog deels zichtbaar is als een depressie in het zuidoosten van het terrein.</p><p>Selectie-advies door senior KNA-prospector drs. R. P. Exaltus<br>De bodem op de voor menselijke bewoning meest kansrijke delen van het plangebied is zodanig sterk verstoord dat hier nauwelijks nog kans bestaat op behoudenswaardige archeologische sporen. Om deze reden adviseren wij voor deze delen van het plangebied in elk geval geen nader archeologisch onderzoek. In de zuidoosthoek van het plangebied is vanaf zeventig centimeter beneden het maaiveld een veenpakket aanwezig dat paleobotanische resten kan bevatten die samen kunnen hangen met bewoning in de steentijd. In dat geval zou het met name gaan om bewoning op het terrein pal ten westen van de dobbe. Zoals het booronderzoek heeft aangetoond is de oorspronkelijke bodemopbouw hier echter volledig verloren gegaan. Vlakbij deze dobbe liggen verder geen bekende steentijdvindplaatsen die zouden kunnen samenhangen met de vulling van de dobbe. In verband hiermee, alsmede gezien de geringe dikte van het veenpakket in het plangebied, adviseren wij ook voor dit deel van het plangebied geen archeologisch vervolgonderzoek.</p>