การประเมินความคุ้มค่าในการพัฒนาของข้าราชการกรุงเทพมหานคร: กรณีศึกษา หลักสูตรนักบริหารมหานครระดับต้น รุ่นที่ 37

การวิจัยครั้งนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาความคุ้มค่าในการพัฒนาของข้าราชการกรุงเทพมหานคร หลักสูตรนักบริหารมหานครระดับต้น รุ่นที่ 37 ภายใต้วิธีการและเนื้อหาที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 โดยการประเมินระดับปฏิกิริยา (Reaction Evaluation) การเรียนรู้ (Learning Evaluation) และความคาดหวังเชิงพฤติกรรม (Behavior Evaluation) ของผู้สำเร็จการศึกษาว่าสามารถนำความรู้ ทักษะ ที่ได้รับจากการฝึกอบรมไปใช้ในการปฏิบัติงาน ให้เกิดความรู้อย่างแท้จริง และนำผลการศึกษามาเป็นข้อเสนอแนะแนวทางต่อการปรับปรุงหลักสูตร เนื้อหาสาระ หมวดวิชา วิทยากร และรูปแบบการเรียนรู้ โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ซึ่งเก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกจากผู้เกี่ยวข้องกับหลักสูตรฯ ได้แก่ ผู้ผ่านการฝึกอบรม ผู้บังคับบัญชาเหนือขึ้นไป 1 ระดับ เพื่อนร่วมงานหรือผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้อง และเจ้าหน้าที่ดำเนินการหลักสูตรนี้เป็นหลักสูตรเตรียมความพร้อมการเป็นนักบริหารระดับต้น เสริมสร้างพัฒนาความรู้ ทักษะ วิสัยทัศน์ และประสบการณ์ของนักบริหาร และสร้างเครือข่ายการทำงานระหว่างหน่วยงานภายในและภายนอก มีระยะเวลาการฝึกอบรม 285 ชั่วโมง แบ่งเป็นภาคกิจกรรม และภาควิชาการ พบว่า การเรียนรู้ของหลักสูตรมีความทันสมัยสอดคล้องกับสถานการณ์ต่าง ๆ ที่เปลี่ยนแปลงไปในยุคปัจจุบัน ผู้ผ่านการฝึกอบรมได้รับความรู้ ทักษะ เสริมสร้างภาวะผู้นำ วิสัยทัศน์ ตลอดจนวิทยากร วิธีการฝึกอบรม การบริหารการฝึกอบรม เหมาะสมในระดับมากที่สุด และผู้ผ่านการฝึกอบรมมีผลการเรียนรู้ผ่านตามเกณฑ์ที่หลักสูตรกำหนด ระยะเวลาการเข้าร่วมกิจกรรมครบ ตลอดจนการวัดความรู้และการฝึกปฏิบัติของกิจกรรมต่าง ๆ นั้น สามารถบ่งชี้ได้ว่าผู้ผ่านการฝึกอบรมได้รับความรู้ ทักษะ เทคนิค จากการฝึกอบรม อีกทั้งผู้ผ่านการฝึกอบรมสามารถเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม และสามารถนำความรู้ที่ได้รับจากการฝึกอบรมไปปรับใช้ในการปฏิบัติงานได้ตามบริบทของการปฏิบัติงานตามภารกิจ การแก้ไขสถานการณ์ สภาพแวดล้อม และบริบทขององค์กรครบตามหมวดวิชาของหลักสูตร แต่ประเด็นการนำความรู้ไปใช้ในบทบาทนักบริหารมหานครระดับต้นมีสัดส่วนน้อย เมื่อเทียบกับจำนวนผู้ผ่านการฝึกอบรมทั้งหมด ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการพัฒนาความคุ้มค่าของหลักสูตรนักบริหารมหานครระดับต้น แบ่งเนื้อหาออกเป็น 3 ส่วน ได้แก่ ระดับปฏิกิริยาควรปรับปรุงเทคนิค การนำเสนอและการใช้สื่อการสอนที่เอื้อต่อการรับรู้ของผู้เรียน ตลอดจนสามารถกระตุ้นให้เกิดการรับรู้ตรงตามวัตถุประสงค์ และเป้าหมาย ของหลักสูตรตลอดจนปรับรูปแบบ วิธีการสอน และปรับวิทยากรให้สามารถถ่ายทอดความรู้จากหมวดวิชาในหลักสูตรให้สามารถเชื่อมโยงกันทั้งหลักสูตร มีเทคนิควิธีการสอนที่ทันสมัย สามารถเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของผู้เรียนให้เกิดความรู้ ความเข้าใจ เพื่อให้เกิดการกระตุ้นการเรียนรู้ของผู้เรียนในระดับปฏิกิริยาได้อย่างแท้จริง ระดับการเรียนรู้พบว่า การวัดผลด้วยการทดสอบประมวลความรู้ ไม่สามารถวัดได้ว่าจะสามารถนำความรู้ในหลักสูตร ไปใช้ให้เกิดประโยชน์กับตนเอง หรือองค์กรได้ ดังนั้น จึงควรกำหนดให้มีการทดสอบก่อนและหลังการเข้ารับการฝึกอบรม เพื่อกระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดการจดจำ การเรียนรู้ ในรายละเอียด เนื้อหา ของวิชา นอกจากนี้ควรเพิ่มการวัดผลให้เกิดประโยชน์ และคุ้มค่ากับงบประมาณที่ใช้ไปด้วยการให้ความเห็นหรือการนำเสนอแนวคิด ที่จะพัฒนางานที่เกี่ยวข้องกับภารกิจหน้าที่ โดยการเชื่อมโยงความรู้ แนวคิด ทฤษฎี ที่ได้รับจากการเรียนรู้ ตามหลักสูตร นอกจากนี้ควรพัฒนาหลักสูตรในหมวดวิชาที่กระตุ้นให้เกิดพฤติกรรมด้านลักษณะผู้นำ ได้แก่ หมวดวิชา การพัฒนาภาวะผู้นำ การพัฒนามหานคร การบริหารทรัพยากร และการเสริมสร้างประสบการณ์และบูรณาการความรู้ ในส่วนการประเมินความคาดหวังระดับพฤติกรรมควรปรับรูปแบบการศึกษาดูงานต่างประเทศ โดยดำเนินการประสานงาน และติดต่อดูงานโดยผ่านเทคโนโลยีระบบการออนไลน์กับองค์กรระหว่างประเทศ หรือการศึกษานอกสถานที่เสมือนจริง (Virtual field trip) อีกทั้ง ควรมีการวางกรอบ การพัฒนาต่อยอดจากหลักสูตรให้ผู้ผ่านการฝึกอบรมเข้าสู่ระบบพี่เลี้ยง การสอนงาน ด้วยการฝึกปฏิบัติจากงานจริงในการติดตามผู้บริหารระดับต่าง ๆ กระจายตามหน่วยงานของกรุงเทพมหานคร ตามบริบทของตำแหน่ง และภารกิจงานที่รับผิดชอบ