Swalmen. Biesweerd-Hansummerweerd

<p>In opdracht van CSO Milieu Ruimte Water heeft BAAC bv (onderzoeks- en<br>adviesbureau voor Bouwhistorie, Archeologie, Architectuur- en Cultuurhistorie)<br>te ‘s-Hertogenbosch 7 en 8 oktober 2014 een proefsleufonderzoek uitgevoerd<br>in onderzoeksgebied Biesweerd-Hansummerweerd te Swalmen (gemeente<br>Roermond). Dit onderzoeksgebied bevindt zich op de oostoever van de Maas,<br>ter hoogte van Maaskilometer 88,654 tot 88,9. De aanleiding voor het onderzoek<br>is het plan om op grote schaal natuur(vriende)lijke oevers te creëren langs<br>de Maas.</p><p>Het onderzoeksgebied bevindt zich in een riviervlakte met kronkelwaardafzettingen<br>die is gevormd door de zijdelingse verplaatsing van de Maas<br>in noordoostelijke richting. De precieze datering van de kronkelwaard is<br>onbekend. Ter hoogte van de zuidelijke helft van het plangebied en in een<br>strook tot circa 400 m ten zuiden van het plangebied zijn verschillende vondsten<br>aangetroffen met een datering die varieert van de prehistorie tot de nieuwe<br>tijd. Onder de vondsten bevinden zich enkele opvallende objecten. In 1956<br>is bij de demping van de oude Maasloop bij Rijkel met bagger uit de nieuwe<br>Maasloop een muntschat aangetroffen uit het eind van de 4e eeuw (sluitmunt:<br>378 na Chr.). In 2001 zijn tijdens het uitbaggeren van een zone van 30 m langs<br>de oostoever van de huidige Maas tussen Swalmen en Beesel onder andere twee<br>fragmenten van Romeinse zuilen aangetroffen. Deze zuilen zijn vermoedelijk<br>afkomstig van een heiligdom of een ander belangrijk gebouw (villa of herberg/<br>mansio) uit de 2e-3e eeuw na Chr. Gezien de vondsten in het zuidelijke deel<br>van de Hansummerweerd en de onduidelijkheid over de datering van de<br>kronkelwaard heeft ook het onderzoeksgebied, in het noordelijke deel van<br>de kronkelwaard, op grond van het aanvullende bureauonderzoek een hoge<br>archeologische verwachting gekregen.1 Door de bevoegde overheid is daarom<br>besloten een inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven uit<br>te laten voeren.2</p><p>Tijdens het onderzoek zijn in de twee proefsleuven geen antropogene sporen<br>aangetroffen. De proefsleuven bevinden zich vooral ter plaatse van opgevulde<br>kronkelwaardgeulen, waarin en waarop door dichtslibbing en overslibbing een<br>oeverpakket is afgezet. De bovenste 2 m van de bodemopbouw (lagen 1 tot en<br>met 5, inclusief een cluster met keien in laag 5) zijn met zekerheid 17e-eeuws<br>of jonger. Hierbij valt op dat de bovenste meter nog veel zandiger is dan de<br>onderliggende lagen. Dit kan samenhangen met de kanalisatiewerkzaamheden<br>langs de Maas in het begin van de 20e eeuw. Aanwijzingen voor kronkelwaardafzettingen<br>ouder dan de 17e eeuw (lagen 6 en 7) zijn gevonden in alle profi elen.<br>Deze afzettingen behoren nog tot de oeverafzettingen van de migrerende<br>Maas. Aanwijzingen voor mogelijk laat-middeleeuwse kronkelwaardafzettingen<br>zijn aangetroffen in de profi elen 102-103-104 (laag 8-9) en aanwijzingen voor<br>een begraven kronkelwaardrug in profi el 204 (laag 11). De exacte ouderdom<br>van deze afzettingen (laag 8, 9 en 11) kan echter niet worden bepaald, omdat<br>sporen en vondsten ontbraken. Het onderzoek heeft geen vindplaats in de<br>vorm van antropogene sporen en/of vondsten opgeleverd. De ligging van het<br>plangebied op een jonge kronkelwaard van een actief meanderende Maas<br>is de belangrijkste verklaring voor het ontbreken van antropogene sporen of<br>vondsten. Omdat van het zuidelijke deel van de Hansummerweerd bekend is<br>dat deze in de 5e eeuw nog werd bezocht, kan een vol- tot laat-middeleeuwse<br>ouderdom voor het noordelijke deel van de Hansummerweerd worden<br>verondersteld.</p><p>Gezien de ligging van het plangebied op een jonge kronkelwaard van een actief<br>meanderende Maas en het ontbreken van antropogene sporen wordt voor het<br>noordelijke deel van de Hansummerweerd tussen Maaskilometer 88,654 en<br>88,9 km geen vervolgonderzoek geadviseerd. De hoge verwachting3 op bijzondere<br>Romeinse resten in het zuidelijke deel van de Hansummerweerd tussen<br>Maaskilometer 87,85 en 88,654 blijft echter gehandhaafd, omdat dit deel niet<br>onderzocht is.</p><p>Noten:<br>1 Buesink & Tebbens 2014.<br>2 Selectiebesluit archeologie Biesweerd-Hansummerweerd, gemeente Roermond (14 juli 2014).<br>3 Buesink & Tebbens 2014.</p>