De Beren te Woudrichem. gemeente Altena

<p>Het plangebied ligt landschappelijk gezien in een rivierkom- en oeverwalachtige vlakte, in het noordoosten van het Land van Altena, in het stroomgebied van de huidige Afgedamde Maas en Boven-Merwede. De vlakte is gevormd door een stelsel van meanderende rivieren die vanaf het Mesolithicum actief was. Oeverwallen van deze rivieren waren als hooggelegen gebieden aantrekkelijk voor bewoning en theoretisch bewoonbaar vanaf het Mesolithicum. Vanwege antropogene ophoging rond Woudrichem zijn geen stroomgordels waar te nemen op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN). De top van de rivierkomvlakte is in Deelgebied Westbeer waargenomen op 400 cm -NAP, en ligt daarmee dieper dan de geplande ingrepen.</p><p>
Bovenop de rivierkomvlakte zijn zandige afzettingen aanwezig die ofwel behoren tot geulafzettingen van de Boven-Merwede in Deelgebied Westbeer, ofwel tot een overslaggrond in Deelgebied Oostbeer. Oeverwallen van de Boven-Merwede stroomgordel, die actief is sinds omstreeks 500 n. Chr., kunnen bewoonbaar zijn geweest sinds de Vroege Middeleeuwen. Zandige afzettingen zijn gevonden in Deelgebied Westbeer op 50 cm +NAP tot 150 cm -NAP. Hierbij moet worden opgemerkt dat de aard en diepte van de zandafzettingen sterk varieert in het plangebied. Het zand kan onderdeel zijn van geulafzettingen, een oude crevasse of de kern van een dijkdoorbraak.</p><p>
Overslaggronden ontstaan ten gevolge van een dijkdoorbraak. Dijkdoorbraken zijn sterk erosief, maar verder weg van de bron wordt zand en klei afgezet, waardoor eventueel aanwezige archeologische resten goed geconserveerd kunnen worden. Het is niet bekend wanneer deze dijkdoorbraak heeft plaatsgevonden. De verwachting op overslaggronden is gebaseerd op de bodemkaart. De eventuele aanwezigheid en diepte van deze gronden in Deelgebied Oostbeer is niet aangetoond in archeologische boringen. De geulafzettingen zijn afgedekt met komafzettingen uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd, en ophooglagen.</p><p>
De oudste vermelding van Woudrichem dateert uit de 9e eeuw. Woudrichem was de hoofdplaats van de heerlijkheid Altena en verkreeg als enige plaats in Altena stadsrechten. De oudste stadsverdediging dateert uit het laatste kwart van de 14e eeuw (vanaf 1386). De eerste vestingwerken dateren uit het laatste kwart van de 16e eeuw (na 1577), ontworpen volgens het Oud Nederlands Vestingstelsel. Gedurende de volgende eeuwen vonden verbeteringen en aanpassingen plaats (onder andere rond 1600 en in het tweede kwart van de 17e eeuw). Aan de verdedigingswerken is sinds 1729 weinig veranderd afgezien van enkele verbeteringen.
De Oostbeer ligt op een locatie waar voor de bouw ervan de vestinggracht lag. Hier was de bodem dus al vergraven. De Westbeer ligt ter plekke van de voormalige westelijke toegang tot de stad, daar waar in het verleden het westelijke deel van de vestinggracht lag. Ook hier is de bodem in het verleden al vergraven.
In 1998 zijn zowel de oost- als de westbeer versterkt. Hierbij is de fundering vrij gegraven om groutankers, palen en betonbalken aan te kunnen leggen. Min of meer dezelfde werkwijze zal voor de nieuwe versterking worden toegepast. Archeologische resten zijn naar verwachting niet meer aanwezig. Uiteraard wel bouwhistorische elementen, namelijk de beren zelf.</p>