POETIKA: RITM, VAZN VA QOFIYA

Ushbu tezisda poetika tushunchasi adabiyot nazariyasining muhim bo‘limi sifatida yoritilib, uning she’riy va badiiy asarlar qurilishidagi asosiy qonuniyatlarni o‘rganishdagi o‘rni tahlil qilinadi. “Poetika” atamasining kelib chiqishi va nazariy asoslari, xususan, Aristotel nomi bilan bog‘liq ilmiy an’analar qisqacha sharhlanadi. Tezisda she’riy nutqning prozaik nutqdan farqli jihatlari — ritm va vazn masalalari markaziy o‘ringa qo‘yilib, turli vazn tizimlari (aruz, barmoq va boshqalar)ning o‘ziga xos xususiyatlari yoritiladi. Aruz vaznining tarixiy shakllanishi, uning o‘zbek mumtoz she’riyatidagi ahamiyati va asosiy vazn qoliplari misolida tushuntiriladi. Shuningdek, barmoq vaznining xalq og‘zaki ijodidagi va zamonaviy she’riyatdagi o‘rni ko‘rsatib beriladi. Qofiya, radif, alliteratsiya va assonans kabi poetik vositalarning she’r musiqiyligi va estetik ta’sir kuchini oshirishdagi roli tahlil qilinadi. Tezis o‘zbek she’riyati an’analari, xususan, Alisher Navoiy ijodidagi poetik mukammallikni anglashga xizmat qiladi.