การออกแบบที่พักอาศัยคนไร้บ้านเพื่อส่งเสริมการพัฒนาทักษะอาชีพ

กรุงเทพมหานครเป็นพื้นที่ที่เกิดคนไร้บ้านมากที่สุดในประเทศไทย และอัตราการเกิดคนไร้บ้านในประเทศไทยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างสูง ซึ่งพื้นที่เพื่อการรองรับคนไร้บ้านในกรุงเทพมหานครมีหลายหน่วยงานที่ให้ความช่วยเหลือแต่ไม่เพียงพอ และไม่รองรับกับพฤติกรรมคนไร้บ้านบางกลุ่ม กิจกรรมภายในไม่ส่งเสริมการพัฒนาตนเองและทักษะอาชีพของคนไร้บ้าน มีเฉพาะที่พักอาศัยให้คนไร้บ้านเข้ามาหลับนอนเพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาเบื้องต้นเรื่องที่หลับนอนเท่านั้น เพื่อเป็นการช่วยเหลือคนไร้บ้านในระยะยาวต้องมีการพัฒนาที่พักอาศัยคนไร้บ้านให้เป็นมากกว่าที่พักอาศัย มีพื้นที่สำหรับเพิ่มทักษะความสามารถให้แก่คนไร้บ้านเพื่อพัฒนาทักษะอาชีพ ต่อยอดความสามารถของตนเอง และสามารถนำตัวเองกลับสู่สังคมได้ โดยงานวิจัยมีวัตถุประสงค์ของการศึกษา ดังนี้ 1.เพื่อศึกษาพฤติกรรมการอยู่อาศัยของคนไร้บ้านในพื้นที่สาธารณะและที่พักอาศัยเพื่อคนไร้บ้าน 2.เพื่อศึกษารูปแบบของการสร้างที่พักอาศัยเพื่อคนไร้บ้าน 3.เพื่อออกแบบและนำเสนองานสถาปัตยกรรมที่พักอาศัยชั่วคราวเพื่อคนไร้บ้าน โดยขั้นตอนการวิจัยแบ่งออกเป็นสามส่วน คือ 1.ศึกษาพฤติกรรมการใช้สอยพื้นที่และรูปแบบทางกายภาพของอาคารที่พักอาศัยชั่วคราวเพื่อคนไร้บ้าน เพื่อนำข้อมูลมาประกอบการออกแบบพื้นที่เพื่อคนไร้บ้าน 2.ศึกษาข้อมูลการวางผังอาคารที่พักอาศัยเพื่อคนไร้บ้านจากกรณีศึกษา และวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง และการศึกษาลักษณะกายภาพที่สอดคล้องกับการออกแบบอาคารที่พักอาศัยเพื่อคนไร้บ้าน 3.สรุปแนวคิดการออกแบบและออกแบบพื้นที่พักอาศัยชั่วคราวเพื่อคนไร้บ้าน ผลการศึกษา พบว่า พฤติกรรมของคนไร้บ้านในพื้นที่สาธารณะและศูนย์คนไร้บ้านมีความแตกต่างกันทั้งในเรื่องของการใช้ชีวิต การมีงานทำ และการกลับไปหาครอบครัว คนไร้บ้านในที่สาธารณะรักความอิสระ ไม่ชอบทำตามกฎระเบียบของศูนย์คนไร้บ้าน จึงเลือกอยู่ ในพื้นที่สาธารณะ คนไร้บ้านในศูนย์คนไร้บ้านเป็นคนยึดติดสถานที่การใช้ชีวิตแบบพออยู่ได้ โดยรูปแบบที่พักอาศัยเพื่อคนไร้บ้านที่ได้จากการวิจัยสามารถแบ่งได้เป็น 4 ประเด็น ดังนี้ 1.การออกแบบที่พักอาศัย ต้องคำนึงถึงความปลอดภัยของผู้พักอาศัย มีการแบ่งแยกการพักอาศัยสำหรับผู้ชาย และผู้หญิงอย่างชัดเจน เพื่อให้เกิดความสบายใจแก่ผู้พักอาศัยและมีความปลอดภัย มีพื้นที่เพื่อรองรับการอยู่อาศัยของคนไร้บ้านได้เป็นจำนวนมาก แต่ต้องดูความเหมาะสมกับจำนวนคนในห้องเพื่อความเป็นส่วนตัวของผู้อยู่อาศัย 2.รายได้หลักของคนไร้บ้านมาจากการทำอาชีพเก็บของเก่าขาย การออกแบบต้องคำนึงถึงพื้นที่เพื่อรองรับการทำงานของคนไร้บ้านได้ เช่น พื้นที่สำหรับการเก็บของเก่า พื้นที่สำหรับการแยกขยะ ซึ่งพื้นที่เหล่านี้เป็นพื้นที่สำหรับการสนับสนุนการหารายได้ของคนไร้บ้าน และเป็นการจัดระเบียบความเรียบร้อยภายในโครงการ 3.การเพิ่มทักษะอาชีพ เป็นการแก้ไขปัญหาให้คนไร้บ้านได้ในระยะยาว เมื่อคนไร้บ้านมีทักษะในการทำสิ่งต่างๆ กล้าทำงานมากขึ้น ทำให้คนไร้บ้านสามารถกลับคืนสู่สังคมได้ และเป็นการลดจำนวนคนไร้บ้านในพื้นที่สาธารณะ พื้นที่ฝึกอาชีพจึงมีความสำคัญในการทำที่พักอาศัยเพื่อคนไร้บ้าน เพราะเป็นการแก้ปัญหาในระยะยาวให้แก่คนไร้บ้านได้ 4.การออกแบบอาคารที่พักอาศัยสำหรับโครงการที่พักอาศัยเพื่อคนไร้บ้าน การแบ่งแยกพื้นที่มีความสำคัญเพื่อให้เกิดความชัดเจนในการทำกิจกรรมภายในโครงการ การจัดลำดับการเข้าถึงพื้นที่ และคำนึงถึงบรรยากาศที่ส่งผลต่ออารมณ์ของคนไร้บ้านเพื่อให้เกิดการผ่อนคลาย