Basisonderzoeken rivierverruiming Neder-Rijn. Archeologisch en cultuurhistorisch onderzoek

<p>In opdracht van Rijkswaterstaat heeft de Combinatie Oranjewoud / Goudappel Coffeng een aantal basisonderzoeken uitgevoerd in het kader van de plan- en besluitvorming voor het project Rivierverruiming uiterwaarden Neder-Rijn. In dit rapport worden de resultaten gepresenteerd van twee van deze onderzoeken: het cultuurhistorisch inventariserend basisonderzoek en het archeologisch bureauonderzoek. De onderzoeken zijn uitgevoerd voor vier uiterwaardlocaties, van oost naar west: 'Doorwerthsche waarden', 'Middelwaard', 'De Tollewaard' en 'Machinistenschool Elst' (zie paragraaf 2.1 voor de ligging en omschrijving van deze deelgebieden). Cultuurhistorie Het plangebied Doorwerthsche waarden is voornamelijk door de aanwezigheid van het slot Doorwerth cultuurhistorisch waardevol. Het slot Doorwerth is beschermd als Rijksmonument en moet behouden blijven in haar huidige vorm. Naast het kasteel zijn de vergraven natuurlijke waterloop 'de Duno-Fonteinallee', de dijken rond het kasteel, de oprijlaan naar het kasteel, de steenfabriek, de beukenlaan 'de Fonteinallee' en de verkaveling cultuurhistorisch waardevol, maar niet beschermd. In het plangebied van de Middelwaard en Tollewaard komen geen Rijks- of gemeentemonumenten voor die beschermd zijn in het kader van respectievelijk de Monumentenwet en de monumentenverordening. Wel bevinden zich in het plangebied enkele voormalige steenfabrieken met recreatieve buitenplaatsen. Daarnaast zijn de Marsdijk, de Rijnbandijk en de ontsluitingswegen richting de steenfabriek oude cultuurhistorische lijnelementen in het gebied. Langs de blokverkaveling zijn enkele groenstructuren aanwezig. De dwarshuisboerderij in het plangebied van de Machinstenschool is aangewezen als beschermd Rijksmonument. Daarnaast is de zomerdijk, die aangelegd is tussen 1300 en 1500, cultuurhistorisch waardevol. Ook de kleiput die in ontwikkeling is gebracht tussen 1800 en 1900 wordt beschouwd als een cultuurhistorisch waardevol onderdeel van het plangebied. Indien het Rijksmonument gesloopt danwel aangepast wordt, moet nader worden bekeken of hiermee waarden verloren gaan en/of nader onderzoek danwel ontheffingsaanvraag in het kader van de Monumentenwet noodzakelijk is. Archeologie Er is bewust voor gekozen de verwachtingswaarden die door RAAP voor het alle Rijntakken zijn vastgesteld, te handhaven. Inmiddels is wel duidelijk dat deze verwachtingswaarden - met name ook voor de uiterwaarden Neder-Rijn - plaatselijk lager uitvallen. Voor alle deelgebieden luidt het advies om bij bodemverstorende werkzaamheden een Inventariserend Veldonderzoek te laten uitvoeren in zones met een (middel)hoge verwachtingswaarde. Er kan in dit stadium echter gekozen worden deze bodemverstoringen zo veel mogelijk te beperken tot de zones waarvoor een lage verwachting geldt en waarvan de grenzen zekerder zijn. De begrenzingen tussen de verschillende eenheden is echter niet overal met zekerheid vast te stellen (zie de stippenlijnen tussen de eenheden op de verwachtingskaarten). Geadviseerd wordt dan ook eerst een verkennend booronderzoek te laten uitvoeren. Een dergelijk booronderzoek is minder intensief (minder boringen per ha) dan een karterend booronderzoek. Het doel is dan ook niet primair het opsporen van vindplaatsen, maar in eerste instantie om de bodemopbouw (en eventuele verstoringen hierin) in kaart te brengen. Het zou kunnen bestaan uit het plaatsen van een aantal boorraaien over de deelgebieden teneinde de ligging, begrenzing en aard van de door RAAP bepaalde eenheden te controleren.</p>