Wrak Aanloop Molengat. Analyse en presentatie van de eerste onderwateropgraving in de Noordzee

Samenvatting Odyssee projectIn 1984 werd een scheepswrak ontdekt dat de naam 'Aanloop Molengat' zou krijgen, naar de vindplaats in de Noordzee ten westen van Texel. De vondst van dit zeventiende-eeuwse schip was van groot belang, enerzijds vanwege de essentiële informatie over de scheepsbouw en het bijzondere karakter van de lading, anderzijds omdat deze vondst de aanleiding vormde tot verandering van de Monumentenwet (herziene Monumentenwet 1988, stb. 622). Voortaan zou systematisch onderzoek van archeologische vindplaatsen onder water door deskundigen prevaleren boven commerciële berging. Het betekende een enorme impuls voor de onderwaterarcheologie.De opgraving van scheepswrak Aanloop Molengat vond plaats tussen 1985 en 1999. De omvangrijke opgravingsdocumentatie (gegevens en beeldmateriaal) is te vinden in het archief van de afdeling Scheepsarcheologie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed te Lelystad. Het vondstmateriaal, bestaande uit ca. 750 objecten, is opgesteld in het Nationaal Scheepsarcheologisch Depot, dat huist in hetzelfde gebouw. Er verschenen diverse publicaties over het wrak Aanloop Molengat. Daarna viel het onderzoek stil.De gegevens van de opgraving Aanloop Molengat behoeven dringend uitwerking, omdat het onderzoek model staat voor de ontwikkeling van de twintigste-eeuwse onderwaterarcheologie en erfgoedbeleving, maar vooral omdat micro-onderzoek aan de hand van de gedetailleerde documentatie over het vondstmateriaal een wezenlijk nieuw licht kan werpen op de structuur van de vroegkapitalistische industriële productie en handel in Europa en daarenboven bij kan dragen aan het discours over welvaart en ethiek in de vroege Republiek.De projectgerichte inzet van extra mankracht en middelen stelt ons in staat het onderzoek naar wrak Aanloop Molengat binnen een jaar af te ronden.