สัมพันธภาพหลากหลายสายพันธุ์ในศิลปะ: ชาติพันธุ์นิพนธ์ศิลปิน-สัตว์ในโลกศิลปะไทยร่วมสมัย

วิทยานิพนธ์นี้พิจารณาบทบาทและระดับการดำรงอยู่ของสัตว์ในฐานะผู้กระทำการ (actor) ในบริบทของกิจกรรมทางศิลปะซึ่งมีศิลปินเป็นผู้เล่าเรื่องหลัก เมื่อสัตว์ได้เข้ามามีตัวตนในกระบวนการศิลปะจากที่เคยเป็นเพียงภาพแทนของความหมาย งานศึกษานี้จึงต้องการที่จะตรวจสอบว่าพวกเขาได้มีอิทธิพลต่อพลวัตที่เกิดขึ้นในระหว่างกระบวนการ ความหมายของตัวงานศิลปะ และสัมพันธภาพระหว่างศิลปินและเพื่อนหลากหลายสายพันธุ์อย่างไร เมื่อสัมพันธภาพไม่เพียงแต่ก่อตัวขึ้นภายใต้ความซับซ้อนในระดับและรูปแบบของความสัมพันธ์ที่หลากหลาย แต่ยังก่อตัวขึ้นภายใต้ข้อจำกัดของความแตกต่างทางสายพันธุ์ อันเนื่องมาจากการรับรู้โลก ชีวิตทางสังคม และสุนทรียศาสตร์ของสัตว์ที่แตกต่างออกไปตามเงื่อนไขของความหลากหลายทางสายพันธุ์ในเชิงชีววิทยา ในวิทยานิพนธ์นี้ ผู้เขียนใช้วิธีการทางชาติพันธุ์นิพนธ์ศึกษาผลงานของศิลปินร่วมสมัยทั้ง 6 คน คือ อารยา ราษฎร์จำเริญสุข วันทนีย์ ศิริพัฒนานันทกูร สมัคร์ กอเซ็ม พรเลิศ ตันติพาณิชย์กูล ดุษฎี ฮันตระกูล และเรืองศักดิ์ อนุวัฒน์วิมล เพื่อตรวจสอบพลวัตของสัมพันธภาพหลากหลายสายพันธุ์อันก่อตัวขึ้นภายใต้อุดมการณ์ทางความคิดในมุมมองอัตวิสัยของตัวศิลปิน ประกอบกับอุดมการณ์ทางสังคมที่สอดแทรกอยู่ในกลไกการผลิตทางวัฒนธรรม ผ่านการสังเกตการณ์ศิลปิน กระบวนการผลิตงานศิลปะ ตัวงานศิลปะ นิทรรศการศิลปะ และคำวิพากษ์วิจารณ์ ตลอดจนผลกระทบที่ตามมาในฐานะที่ศิลปะเป็นส่วนหนึ่งของผลผลิตในระบบนิเวศที่เราดำรงอยู่ร่วมกันในความหลากหลายสายพันธุ์ ผลการศึกษาพบว่า กิจกรรมทางศิลปะระหว่างศิลปินและเพื่อนต่างสายพันธุ์มีความอ่อนไหวซับซ้อน ศิลปินในฐานะผู้เล่าเรื่องหลักต้องเผชิญกับข้อจำกัดในการทำงานศิลปะอันเนื่องมาจากความแตกต่างทางสายพันธุ์และอิทธิพลทางสังคม ในทางหนึ่ง ศิลปินจะต้องทำงานโดยสอดคล้องไปกับกลไกการผลิตในโลกศิลปะ และในอีกทางหนึ่งศิลปินยังต้องทำงานโดยสอดคล้องไปกับจริยธรรมทั้งในระดับท้องถิ่นและสากล