BOLALARDA UCHRAYDIGAN MAVSUMIY INFEKSIYALAR

Mazkur ilmiy maqolada bolalar populyatsiyasida keng tarqalgan mavsumiy infeksiyalarning epidemiologik xususiyatlari, etiologik omillari, patogenez mexanizmlari, klinik kechish shakllari hamda ularning bolalar organizmining funksional holatiga ta’siri har tomonlama va chuqur tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida aniqlanishicha, bolalarda immun tizimning anatomik va funksional jihatdan yetarlicha shakllanmaganligi, shuningdek, shilliq qavatlarning himoya mexanizmlarining to‘liq rivojlanmaganligi ularni virus va bakterial infeksiyalarga nisbatan yuqori darajada sezuvchan qiladi va ayniqsa mavsumiy o‘zgarishlar davrida kasallanish ko‘rsatkichlarining keskin ortishiga sabab bo‘ladi. Maqolada kuz-qish mavsumida respirator virusli infeksiyalar, xususan gripp, paragripp, respirator-sintsitial virus va adenovirus infeksiyalarining ustunligi, bahor-yoz davrida esa enterovirus, rotavirus va boshqa ichak infeksiyalarining ko‘payishi iqlim omillari, ijtimoiy kontaktlar va gigiyenik sharoitlar bilan uzviy bog‘liqlikda ilmiy asosda yoritilgan. Shuningdek, infeksion jarayonning rivojlanishida viruslarning epitelial hujayralarga tropizmi, yallig‘lanish mediatorlarining ajralishi, immun javob reaksiyalarining faollashuvi hamda organizmda umumiy intoksikatsiya sindromining shakllanishi kabi patofiziologik jarayonlar batafsil tahlil qilingan. Klinik jihatdan mavsumiy infeksiyalarning turli shakllari, jumladan respirator, gastroenteral va aralash ko‘rinishlari, ularning simptomatik spektri, og‘irlik darajasi va ehtimoliy asoratlari keng yoritilgan bo‘lib, ayniqsa kichik yoshdagi bolalarda suvsizlanish, bronxoobstruktiv sindrom va ikkilamchi bakterial infeksiyalar rivojlanish xavfi yuqoriligi ta’kidlangan. Maqolada, shuningdek, ushbu kasalliklarning bolalar jismoniy rivojlanishi, immun holati, psixoemotsional fon va umumiy hayot sifatiga ko‘rsatadigan salbiy ta’siri chuqur tahlil qilinib, ularni erta aniqlash, differensial tashxislash va samarali davolash tamoyillari yoritilgan. Profilaktika qismi doirasida esa shaxsiy va jamoaviy gigiyena qoidalariga rioya qilish, to‘g‘ri ovqatlanish, immunitetni mustahkamlash, emlash tadbirlarini keng qo‘llash hamda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning ahamiyati ilmiy asosda asoslab berilgan. Mazkur tadqiqot natijalari pediatriya amaliyotida mavsumiy infeksiyalarni erta aniqlash, ularning og‘ir kechishini oldini olish va bolalar salomatligini muhofaza qilishga qaratilgan kompleks profilaktik strategiyalarni ishlab chiqishda muhim ilmiy va amaliy ahamiyatga ega hisoblanadi.