ความสัมพันธ์ของการใช้ประโยชน์อาคารโดยรอบทางแยกที่มีสะพานข้ามทางแยกพาดผ่าน: กรณีศึกษา กรุงเทพมหานคร

กรุงเทพมหานครเป็นเมืองหนึ่งที่มีปัญหาการจราจรทางถนนที่ติดขัด ซึ่งได้รับผลมาจากการใช้รถยนต์ส่วนบุคคลเพิ่มมากขึ้น การสร้างสะพานข้ามทางแยกจึงเป็นหนึ่งในวิธีการแก้ปัญหาการจราจรเพื่อระบายปริมาณรถในชั่วโมงเร่งด่วนซึ่งมักจะหนาแน่นในบริเวณทางแยก อย่างไรก็ตามผลการศึกษาของโครงการต่าง ๆ ที่ผ่านมานั้นมุ่งเน้นไปที่การแก้ไขปัญหาในด้านวิศวกรรม ด้านเศรษฐกิจและการลงทุน หากแต่ว่ายังขาดการวิเคราะห์เชิงพื้นที่ของสะพานข้ามแยก เช่น การเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินและการใช้ประโยชน์อาคารที่ตั้งอยู่บริเวณโดยรอบ ซึ่งงานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการใช้งานอาคารที่อยู่ริมสะพานในบริเวณทางแยกที่มีสะพานข้ามทางแยกพาดผ่าน และเพื่อจำแนกกลุ่มของทางแยกที่มีสะพานข้ามทางแยกพาดผ่านในกรุงเทพมหานคร โดยใช้วิธีการวิเคราะห์จัดกลุ่ม (Cluster Analysis) ซึ่งเป็นการวิเคราะห์จำแนกกลุ่มที่มีความคล้ายคลึงกันของทางแยกที่มีสะพานข้ามทางแยกพาดผ่านในกรุงเทพมหานครจำนวน 57 ทางแยก โดยการจัดกลุ่มและหาคุณลักษณะของกลุ่มจากตัวแปรทั้ง 18 ตัวแปรของอาคาร (Building) ที่คัดแยกศึกษาเฉพาะอาคารในบริเวณริมสะพานข้ามทางแยก ผลลัพธ์ทางสถิติในการจัดกลุ่มพบว่า สามารถจำแนกกลุ่มของทางแยกในกรุงเทพมหานครเป็น 5 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มทางแยกที่มีอาคารไม่ได้ใช้ประโยชน์มากที่สุด กลุ่มทางแยกย่านพาณิชยกรรม กลุ่มทางแยกศูนย์กลางเมือง กลุ่มทางแยกย่านอยู่ที่อาศัย และกลุ่มทางแยกย่านอุตสาหกรรม สามารถจำแนกความแตกต่างของบริบทเมืองในแต่ละกลุ่มทางแยกที่มีการใช้อาคารน้อย เป็นผลมาจากสัดส่วนจำนวนของอาคารที่อยู่บริเวณริมสะพานข้ามทางแยก ที่สัมพันธ์กับขนาดเขตทางของสะพานข้ามทางแยก ที่เกี่ยวข้องกับขนาดของอาคาร และจำนวนของอาคารในแต่ละทางแยกด้วย ประกอบกับการวิเคราะห์ความแปรปรวนของตัวแปรที่ใช้ในการศึกษามีค่าน้อยกว่าระดับนัยสำคัญในการทดสอบที่ 0.05 หมายความว่า การวิเคราะห์กลุ่มทางแยกกลุ่มที่แตกต่างกันมีการใช้อาคาร การใช้ประโยชน์อาคาร และประเภทอาคารบริเวณโดยรอบทางแยกที่มีสะพานข้ามทางแยกพาดผ่านมีลักษณะแตกต่างกันอย่างน้อย 1 คู่ ซึ่งนำผลลัพธ์ที่ได้ไปใช้ในการสุ่มสัมภาษณ์ผู้ประกอบการ เจ้าของกรรมสิทธิ์ และผู้เชี่ยวชาญด้านการวางผังสถาปัตยกรรม พร้อมทั้งนำผลลัพธ์ของการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพไปใช้เพื่อยืนยันและตรวจสอบความถูกต้องของผลการศึกษาว่า ข้อมูลการวิเคราะห์มีความสมเหตุสมผลและแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของผลกระทบที่เกิดขึ้นจากสะพานข้ามทางแยกในพื้นที่ ที่จะนำไปสู่การเสนอแนะแนวทาง หรือนโยบายเพื่อให้ภาครัฐหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรมีการออกข้อบังคับ หรือข้อบัญญัติกรุงเทพมหานคร ทั้งในเรื่องควบคุมการก่อสร้างอาคารในบริเวณสะพานข้ามทางแยก การกำหนดระยะถอยร่น และกำหนดขนาดทางเข้าออกของรถยนต์ในบริเวณทางร่วมหรือทางแยก เพื่อลดผลกระทบที่เกิดจากสะพานข้ามทางแยกต่อประชาชน พร้อมทั้งสามารถเข้าถึงการใช้ประโยชน์อาคารได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถดำเนินกิจการในพื้นที่ต่อไปได้