การพัฒนาสูตรชาจากพืชอินทรีย์ที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) การพัฒนาสูตรชาจากพืชอินทรีย์ ศึกษาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระรวมทั้งปริมาณสารประกอบฟีนอลิกรวม โดยมีส่วนผสมหลัก ได้แก่ ใบหม่อน บัวบก ปัญจขันธ์ พรมมิ และหญ้าหวาน โดยเปรียบเทียบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ปริมาณฟีนอลิกรวมในน้ำชาจากพืชอินทรีย์ทั้ง 5 สูตร โดยศึกษาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระโดยวิธี DPPH, FRAP และ ABTS และตรวจวัดปริมาณฟีนอลิกรวมจากการทำปฏิกิริยากับโฟอิน- ซีโอแคลทูรีเอเจนต์ 2) การพัฒนาสูตรชาผสมจากพืชอินทรีย์ที่ผ่านการประเมินทางประสาทสัมผัส และมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและปริมาณสารประกอบฟีนอลรวมสูง 3) เพื่อประเมินอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ชาจากพืชอินทรีย์โดยวิธีสภาวะเร่ง (ASLT; Q10) ที่อุณหภูมิ 35, 45 และ 55 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 60 วันและเก็บรักษาต่อจนหมดอายุของผลิตภัณฑ์ชาจากพืชอินทรีย์ ผลการทดลองพบว่า 1) ชาจากพืชอินทรีย์ทั้ง 5 สูตร มีฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH, ABTS และ FRAP ของชาจากพืชอินทรีย์แต่ละสูตรมีฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระไปในทิศทางเดียวกันโดยสรุปคือสูตรที่มีค่าฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระสูงสุดคือ สูตรที่ 5 รองลงมาคือสูตรที่ 2, 3, 1 และ4 ตามลำดับแต่ละสูตรแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p≤0.05) ส่วนปริมาณสารประกอบฟีนอลิกรวมสูงที่สุดคือ ชาจากพืชอินทรีย์สูตรที่ 5 รองลงมาคือสูตรที่ 2, 3, 1 และ 4 ตามลำดับ และปริมาณสารฟีนอลิกรวมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p≤0.05) 2) สูตรชาจากพืชอินทรีย์ที่ผ่านการประเมินทางประสาทสัมผัสทั้ง 5 สูตร พบว่าผู้ทดสอบส่วนใหญ่ให้คะแนนชาจากพืชอินทรีย์ทั้ง 5 สูตร จากผลการทดสอบในทุก ๆ ด้าน แสดงให้เห็นว่าผู้ทดสอบชอบชาสูตรที่ 1 มากที่สุด และเนื่องจากวัตถุประสงค์ของงานวิจัยครั้งนี้ได้ต้องการพัฒนาชาจากพืชอินทรีย์ที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูงและจากผลการทดสอบหาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของชาทั้ง 5 สูตร พบว่าชาสูตรที่ 5 มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูงสุดด้วยวิธีทั้ง 3 แบบคือ DPPH, ABTS และ FRAB ซึ่งสอดคล้องไปในทางที่สูงขึ้นเช่นเดียวกัน และมีความแตกต่างกับชาอีก 4 สูตรอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p≤0.05) และได้พิจารณาร่วมกับผลคะแนนการทดสอบทางประสาทสัมผัสของผู้ทดสอบแล้ว ดังนั้นผู้วิจัยได้เลือกชาสูตรที่ 5 โดยมีอัตราส่วนคือ ใบหม่อน : พรมมิ : บัวบก : ปัญจขันธ์ : หญ้าหวาน (0.35 : 0.35 : 0.20 : 0.10 : 0.25 กรัม) ตามลำดับ 3) ผลการทดลองพบว่าการเปลี่ยนแปลงคุณภาพทางจุลินทรีย์ของผลิตภัณฑ์ชาจากพืชอินทรีย์ในระหว่างการเก็บรักษาเป็นเวลา 60 วันที่อุณหภูมิ 35, 45 และ 55 องศาเซลเซียส พบว่าในผลิตภัณฑ์มีจำนวนจุลินทรีย์ทั้งหมดและจำนวนยีสต์และราไม่พบการเปลี่ยนแปลงตลอดระยะเวลาการเก็บรักษาทั้ง 60 วัน เป็นไปตามเกณฑ์ของผลิตภัณฑ์ชาจากพืชที่กำหนดไว้ จากการประเมินอายุการเก็บรักษาของผลิตภัณฑ์โดยวิธีสภาวะเร่ง พบว่าเมื่อเก็บผลิตภัณฑ์ที่อุณหภูมิ 55 และ 45 องศาเซลเซียส ผลิตภัณฑ์เก็บได้นาน 36 และ 120 วันตามลำดับ และการทำนายอายุการเก็บรักษาของผลิตภัณฑ์ที่ 30 และ 5 องศาเซลเซียส ผลิตภัณฑ์เก็บได้นาน 721 และ 14,362 วัน ตามลำดับ