ปัจจัยความสำเร็จในการพัฒนาต้นแบบงานวิจัยสู่การผลิตเชิงพาณิชย์อย่างยั่งยืน: กรณีศึกษา สถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ

การศึกษาเรื่อง ปัจจัยความสำเร็จในการพัฒนาต้นแบบงานวิจัยสู่การผลิตเชิงพาณิชย์อย่างยั่งยืน กรณีศึกษาสถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ ในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการดำเนินงานของสถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ ปัจจัยที่จะส่งผลต่อความสำเร็จในพัฒนาต้นแบบงานวิจัยสู่การผลิตเชิงพาณิชย์ เพื่อนำเสนอแนวทางเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงานอันจะนำไปสู่การนำต้นแบบงานวิจัยเข้าสู่การผลิตเชิงพาณิชย์อย่างยั่งยืน การศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ในกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง ในกลุ่มประชากร 4 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มผู้บริหารสถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ กลุ่มผู้เกี่ยวข้องในโครงการวิจัยฯ กลุ่มผู้บริหารที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ และกลุ่มผู้บริหารภาคเอกชน รวมถึงการเก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร หนังสือ กฎหมาย ระเบียบ คำสั่ง ผลงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และเอกสารที่เผยแพร่ทางอินเทอร์เน็ต โดยใช้กรณีศึกษาหลักใน 2 โครงการวิจัยและพัฒนา ประกอบด้วย โครงการวิจัยและพัฒนายานเกราะล้อยาง และโครงการวิจัยและพัฒนาระบบอากาศยานไร้คนขับ ผ่านกรอบการศึกษาด้านการส่งเสริมและบริหารนวัตกรรมสู่ความยั่งยืน ที่ครอบคลุมลักษณะงานสำคัญ 4 ส่วน ได้แก่ 1) การส่งเสริมการวิจัยและพัฒนา 2) การพัฒนารูปแบบและแผนการใช้ประโยชน์จากนวัตกรรม 3) การบ่มเพาะนวัตกรรมสู่การใช้ประโยชน์ได้จริง และ 4) การสร้างโอกาสการใช้ประโยชน์และการลงทุนจากนวัตกรรม ผลการศึกษาพบว่า กรณีศึกษาหลักทั้ง 2 โครงการวิจัยและพัฒนา มีจุดเริ่มต้นจากนโยบายของรัฐบาล ทั้งนโยบายด้านการวิจัยและพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีป้องกันประเทศ และนโยบายการสนับสนุนการสร้างอุตสาหกรรมป้องกันประเทศของไทย เพื่อลดการนำเข้ายุทโธปกรณ์จากต่างประเทศและสร้างรายได้เข้าประเทศ โดยมีการจัดสรรงบประมาณเพื่อดำเนินการวิจัยและพัฒนา แต่ยังมีสัดส่วนที่น้อยและกระจายตัวไปในหลายหน่วยงาน ขณะที่หน่วยผู้ใช้แม้จะมีความต้องการใช้งานที่ชัดเจนและต่อเนื่อง แต่ส่วนใหญ่ยังเป็นการจัดซื้อจากต่างประเทศ อันเป็นผลจากการขาดความเชื่อมั่นด้านมาตรฐานของผลิตภัณฑ์จากต้นแบบงานวิจัย ส่วนรูปแบบในการร่วมทุนที่ยังไม่ชัดเจนและมีขั้นตอนที่ใช้ระยะเวลามาก จึงส่งผลต่อการผลิตในเชิงพาณิชย์ที่มีการดำเนินการที่ไม่สอดคล้องกับความต้องการใช้งานของหน่วยผู้ใช้ที่มีการปรับเปลี่ยนตามการพัฒนาของเทคโนโลยีในท้องตลาด ประเด็นด้านการบริหารจัดการองค์กรของสถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ (สทป.) แม้จะอยู่ในรูปแบบองค์การมหาชน และอำนาจหน้าที่จาก พ.ร.บ. เทคโนโลยีป้องกันประเทศ พ.ศ. 2562 จะเอื้อต่อการดำเนินงาน แต่นโยบายและบุคลากรยังมีแนวคิดและทัศนคติที่ติดกรอบธรรมเนียมปฏิบัติแบบเดิม ซึ่งส่งผลต่อรูปแบบการบริหาร การกำหนดนโยบาย การปฏิบัติงาน และการประสานงานเพื่อสร้างความเข้าใจที่ตรงกันต้องใช้ระยะเวลามาก ทำให้ความคล่องตัวในการทำงานลดลง ซึ่งไม่สอดคล้องกับแนวทางในการจัดตั้ง สทป. ที่ต้องการลดข้อจำกัดในการดำเนินงานของหน่วยงานวิจัยในรูปแบบเดิมของกระทรวงกลาโหมจากการวิเคราะห์ได้ข้อสรุปว่า การพัฒนาต้นแบบงานวิจัยสู่การผลิตเชิงพาณิชย์ได้อย่างยั่งยืนนั้น ภาครัฐต้องมีการกำหนดมาตรการหรือกฎหมายอย่างชัดเจนในด้านการจัดหาอาวุธยุทโธปกรณ์เข้าประจำการของเหล่าทัพให้เน้นการจัดหายุทโธปกรณ์ที่ผลิตโดยอุตสาหกรรมป้องกันประเทศของไทยก่อนเป็นอันดับแรก พร้อมกับการส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาในภาครัฐโดยการกำหนดสัดส่วนงบประมาณในการวิจัยที่เพิ่มขึ้น และให้สิทธิพิเศษหรือข้อยกเว้นทางภาษีเพื่อสนับสนุนการวิจัยในภาคเอกชน รวมถึงการแก้ไขกฎหมายและข้อบังคับที่สร้างข้อจำกัดในการดำเนินการให้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับบริบทโลก ขณะที่การบริหารจัดการภายในองค์กรของ สทป. ควรมีการปรับทัศนคติและแนวทางการปฏิบัติงานของบุคลากรให้สอดคล้องกับภารกิจและบทบาทขององค์กร รวมถึงการจัดโครงสร้างองค์กรและบุคลากรที่เหมาะสมเพื่อรองรับภารกิจใหม่ภายใน พ.ร.บ.เทคโนโลยีป้องกันประเทศ พ.ศ. 2562 โดยกำหนดนโยบายการวิจัยให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด และจัดทำแผนดำเนินการที่ทันต่อความต้องการใช้งานของผู้ใช้ โดยมีเป้าหมายการดำเนินงานที่นำไปสู่ความยั่งยืน ทั้งในมิติความยั่งยืนด้านการเติบโตทางเศรษฐกิจและมิติความยั่งยืนขององค์กร