Archeologisch bureauonderzoek ecologische verbindingszone De Lits te Eastermar, gemeente Tytsjerksteradiel (FR)

Aanleiding tot het bureauonderzoek is de aanleg van de ecologische verbindingszone langs de waterweg de Lits, ten westen van Eastermar. Door deze werkzaamheden worden mogelijk archeologische resten bedreigd. Het onderzoeksgebied ligt in een pleistoceen keileem- en dekzandlandschap dat is ontstaan tijdens de laatste ijstijden. Uit de verschillende vondsten die in en rond het onderzoeksgebied zijn gedaan blijkt dat dit landschap in de steentijd intensief is gebruikt: binnen deelgebied 1 ligt bijvoorbeeld de bekende mesolithische vindplaats Bergumermeer S-64, opgegraven in de jaren 1970 en thans een terrein van zeer hoge archeologische waarde op de Archeologische Monumentenkaart (AMK- terrein 7790), en direct ten zuiden van deelgebied 4 ligt een tweede AMK-terrein, Mienskerwei, een terrein van archeologische waarde met sporen van bewoning uit het paleolithicum, mesolithicum en neolithicum (AMK-terrein 7798). Ook zijn er losse steentijdvondsten in de omgeving van het onderzoeksgebied gedaan. Gedurende de steentijd werd het landschap echter steeds natter en werd ook het onderzoeksgebied geleidelijk aan overdekt door veen. Hierdoor verloor het gebied zijn aantrekkingskracht voor de mens als vestigingsplaats en zal het slechts sporadisch bezocht zijn. Pas na de middeleeuwen werd het gebied ontgonnen; op de oudst beschikbare historische kaart waar het onderzoeksgebied op staat, de atlas van Schotanus uit 1718, is het gebied -net als tegenwoordig (grotendeels) het geval is- onbebouwd en is het in gebruik als weide/bouwland. Deze situatie verandert weinig in de tijd hierna. Binnen het onderzoeksgebied kunnen in de top van het ongestoorde dekzand resten worden gevonden van kampementen uit de steentijd. Uit de periode na de steentijd worden weinig archeologische resten verwacht. In deze periode werd het landschap, zoals hierboven reeds genoemd, weinig gebruikt.