Een karterend archeologisch inventariserend veldonderzoek door middel van boringen aan de Noorderhagen 15-25 te Enschede (O)

<p>Vanuit het bureau-onderzoek opgesteld door Econsultancy kan niet eenduidig bepaald worden binnen welke landschappelijke eenheid het plangebied ligt en welke bodemsoort kan worden verwacht. Dit mede vanwege de ligging van het plangebied binnen de bebouwde kom van Enschede. Echter, vanwege de ligging op/nabij de overgang van de ten oosten gelegen stuwwal naar het ten westen gelegen glaciaal bekken, is het meest waarschijnlijk dat het plangebied op een gordeldekzandrug of binnen een gebied van gordeldekzandwelvingen ligt. Volgens de archeologische verwachtingskaart van de gemeente Enschede heeft het plangebied een lage archeologische trefkans op archeologische sporen en/of resten uit de periode Laat-Paleolithicum - Mesolithicum (jagers-verzamelaars) en een hoge trefkans op sporen en/of resten uit de periode Neolithicum-Nieuwe tijd (landbouwers). Daarnaast lag het plangebied vanaf de Vroege-Middeleeuwen ten noorden van de historische kern van Enschede en grensde nagenoeg aan het (voormalige) omliggende dubbele grachtensysteem. Tot in de eerste helft van de 19de eeuw behoorde het plangebied tot 'De Brink Gaarens', waardoor het plangebied zeer waarschijnlijk in agrarische gebruik (akkerland) was. Vanaf het begin van de 20ste eeuw is het plangebied bebouwd geraakt.<br>De historische kern van Enschede, ten zuiden van het plangebied, betreft een AMKterrein van (hoge) archeologische waarde. De aangetroffen archeologische resten in de omgeving van de onderzoekslocatie dateren veelal uit de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd, vanaf het moment dat Enschede als nederzetting is ontstaan. Buiten de historische kern zijn in Archis weinig archeologische vondsten bekend. Tijdens het karterend inventariserend booronderzoek is binnen het plangebied een geroerde laag aangetroffen. Onder deze geroerde laag bevindt zich binnen het merendeel van het plangebied een restant van een eerddek. Vermoedelijk is hier voorafgaand aan de bouw van de huidige bebouwing veel puin gestort om het terrein op te hogen, waarbij het bovenste deel van het oorspronkelijke eerddek vermengd is met het puin. Onder het eerddek is binnen een deel van het plangebied een deels intact podzolprofiel waargenomen. Op een deel van de onderzoekslocatie is het podzolprofiel waarschijnlijk volledig opgenomen in het eerddek. Het oorspronkelijke bodemprofiel op de onderzoekslocatie zal een veldpodzolgrond zijn geweest, die vanaf de (Vroege) Middeleeuwen is geevolueerd in een hoge zwarte enkeerdgrond.<br>In het karterende onderzoek zijn monsters genomen van de onderste laag van het eerddek en de laag hier direct onder. Deze monsters zijn gezeefd over een zeef met een maaswijdte van 2 mm. In de zeefresiduen afkomstig van het noordwestelijk deel van het plangebied zijn enkele fragmenten houtskool (boringen 1 en 2) aangetroffen. Ter plaatse van boring 1 is ook een fragment Steengoed uit de Late Middeleeuwen B (1250-1500 na Chr.) en een fragment roodbakkend aardewerk uit de Nieuwe Tijd aangetroffen. Ter plaatse van boring 4 zijn een fragment roodbakkend aardewerk, daterend uit de Late Middeleeuwen B (1250-1500 n. Chr.) of Nieuwe Tijd, 2 fragmenten pijpaarde (pijpensteeltje) daterend uit de 17de of 18de eeuw (Nieuwe Tijd) en 2 fragmenten natuursteen (waarvan een met bewerkingssporen, vermoedelijk Nieuwe Tijd) aangetroffen. Deze vondsten vormen een aanwijzing dat er sprake is van een archeologische vindplaats op de onderzoekslocatie.<br>Dergelijke vondsten komen overeen met de vele vondsten die zijn gedaan binnen de historische kern van Enschede. Gezien de diepteligging van het restant van het eerddek (rond 1,0 m -mv) is het mogelijk dat onder de bebouwing nog intacte archeologische resten en/of sporen aanwezig zijn. Het ontbreken van (een restant van) een eerddek ter plaatse van de boringen 5, 6 en 8 is mogelijk het gevolg van graafwerkzaamheden gerelateerd aan het dubbele grachtensysteem rondom de historische kern van Enschede, waarbij er sprake was van een watergang/greppel dwars op de ligging van de buitenste gracht. Het verklaard tevens de aanwezigheid van de gelaagde afzettingen onder de geroerde laag ter plaatse van boring 8. Er zijn vanuit het bureauonderzoek vooralsnog geen aanwijzingen dat een deel van de buitenste gracht binnen het zuidelijk deel van het plangebied heeft gelegen.</p>