Brunssum - Voorstraat 8-10. Opgraving van een schuilkelder uit de Tweede Wereldoorlog

<p>Military Legacy heeft in samenwerking met BAAC op 16 juni 2020 en op 15/16 juli 2020 in opdracht van Stichting Weller Wonen een archeologische opgraving, variant ‘archeologische begeleiding’ uitgevoerd van een civiele schuilkelder achter de voormalige woningen aan de Voorstraat 8-10 in Brunssum. Tijdens het onderzoek is één werkput aangelegd (werkput 1) met een totale oppervlakte van circa 49 m2.</p><p>Op 7 april 2020 is een betonnen constructie ontdekt tijdens het bouwrijp maken van het terrein achter de gesloopte woningen uit de jaren 20 aan de Voorstraat nummer 8 en 10 in Brunssum (L.). Al snel werd duidelijk dat het hier een schuilkelder uit de Tweede Wereldoorlog betrof. Ook ontstond de wens om indien mogelijk dit object voor de toekomst in situ te behouden. Hiervoor is een archeologisch onderzoek uitgevoerd op 16 juni 2020. Vanwege het aantreffen van asbest is dit werk stilgelegd. De schuilkelder is grotendeels vrijgelegd en ingemeten. Tijdens de asbestsanering tussen 15 en 20 juli 2020 zijn de laatste resten onder milieuomstandigheden uitgegraven en gefotografeerd.</p><p>De schuilkelder bestaat uit een compartiment van drie rioleringsbuizen met aan weerszijden een ingang met trap. In de kelder stonden twee houten banken waarop de bewoners van nummer 10 en soms omwonenden konden schuilen. Voor de kelder zijn verschillende prefab materialen gebruikt, waaronder betonblokken voor de L-vormige ingang en de trappen, betonbanden voor het deels dichtzetten van de toegang tot de buizen en stampbeton voor de wanden aan weerszijden van de trap. Het geheel is eenvoudig, maar het voldeed wel aan de eisen om te beschermen bij luchtaanvallen. De gebruikte materialen zijn niet speciaal voor de kelder vervaardigd. Het lijkt erop dat een lokale aannemer of organisatie dit ontwerp heeft gemaakt en deze materialen mogelijk voorhanden had. De schuilkelder is een voor Nederland zeldzaam fenomeen omdat het een civiel en klein model schuilkelder betreft dat voor het eerst archeologisch is gedocumenteerd. Het meest bijzondere van dit onderzoek is echter dat tijdens het veldwerk een toenmalige gebruiker aanwezig kon zijn. Zo zijn uit de eerste hand verhalen over inrichting, gebruik en levensloop van de schuilkelder opgetekend. Tevens is er een mogelijke connectie ontdekt met het naoorlogse fenomeen van de ‘Wenende Madonna’ van Brunssum.</p>