Rijssen-Holten, Okkenbroek, Koerselman Een nieuw waterwinveld in Espelo achter het erf van Koerselmansweg 12 in Okkenbroek

<p>ADC ArcheoProjecten heeft op 16 en 17 februari 2023 een Inventariserend Veldonderzoek (IVO) in de vorm van proefsleuven uitgevoerd in het plangebied Espelo achter het erf van Koerselmansweg 12 te Okkenbroek. De aanleiding voor het onderzoek is de geplande aanleg van een nieuw waterwinveld door drinkwaterbedrijf Vitens. Op basis van de resultaten van het vooronderzoek heeft het plangebied een hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen vanaf het Neolithicum tot aan de Volle Middeleeuwen. Die hoge verwachting is gebaseerd op de ligging van het plangebied bovenop en op de flank van een paraboolvormige dekzandrug. Dergelijke hoger gelegen gebieden vormden vaak aantrekkelijke locaties voor de mens om te wonen en te akkeren. Tevens heeft het booronderzoek uitgewezen dat de bodemopbouw nog grotendeels intact is en dat er oude akkerlagen en een plaggendek aanwezig zijn die een eventueel sporenvlak hebben afgedekt en beschermd. De voorgenomen ontwikkeling zou de mogelijk aanwezige archeologische resten ernstig kunnen beschadigen of vernietigen. Het bevoegd gezag heeft daarom besloten dat een vervolgonderzoek in de vorm van proefsleuven noodzakelijk was. Het doel van een proefsleuvenonderzoek is het toetsen en aanvullen van de gespecificeerde archeologische verwachting en het vaststellen van de aard, omvang, datering en kwaliteit (gaafheid en conservering) van een eventueel aanwezige archeologische vindplaats. Een eventuele vindplaats wordt gewaardeerd en deze waardering wordt door middel van een selectieadvies aan het bevoegd gezag voorgelegd. Het bevoegd gezag neemt op basis daarvan een selectiebesluit hoe met de archeologische resten dient te worden omgegaan of dat het plangebied kan worden vrijgegeven voor ontwikkeling.<br>Het onderzoek bestond uit de aanleg van tien proefsleuven van 32,5 m lang en 4 m breed, in totaal ca. 1.300 m2. De proefsleuven zijn gepositioneerd op een aantal diepere ontgravingen en enigszins in een verspringend grid. Bij de positionering is rekening gehouden met het reliëf, haaks op de dekzandrug, en een evenredige verdeling over de dekzandrug en gradiëntzone. Het onderzoek heeft daarmee een dekkingsgraad van ca. 5% van het hele plangebied waarmee is voldaan aan de minimale dekkingsgraad uit de KNA-richtlijnen.<br>De verwachtingen die op grond van het vooronderzoek zijn gesteld, kunnen op basis van de resultaten van het proefsleuvenonderzoek voor wat betreft de landschappelijke ligging en bodemopbouw grotendeels worden bevestigd. In het grootste deel van het plangebied bevindt zich een paraboolvormige dekzandrug. In het uiterste zuidoosten, oosten en noordoosten ligt het plangebied beduidend lager, tot wel 1,5 m. De natuurlijke ondergrond bestaat uit dekzand dat in de lager gelegen gebieden licht lemig is. In een groot deel van het plangebied op de hoger gelegen delen is de natuurlijke bodemopbouw (gedeeltelijk) intact. In de top van het dekzand heeft zich een podzol gevormd, waarvan restanten in de proefsleuven 3 tot en met 8 zijn aangetroffen. Van de podzol is in veel gevallen het bovenste deel in het afdekkende akkerpakket opgenomen.<br>De hoge archeologische verwachting is niet uitgekomen. In de sleuven 2 en 9 zijn greppels aangetroffen die op historische kaarten uit de 19e en 20e eeuw zijn terug te vinden als houtwal of perceelsgrens. Een onregelmatig smal greppeltje in put 9 diende mogelijk als noordelijke afwatering voor de dekzandrug. In werkput 3 en 4 zijn langwerpige banen of greppels aangetroffen die geïnterpreteerd worden als sporen van grondverbetering of zogenaamde esgreppels. In put 4 is in één van de esgreppels een fragment van een pijpensteeltje gevonden uit de 17e of 18e eeuw. Iets verderop is als losse vondst één vuurstenen afslag gevonden. Werkput 10 is grotendeels verstoord, wat mogelijk samenhangt met ruilverkaveling.<br>Met het aantreffen van verschillende greppels, een mogelijke paalkuil en een vuurstenen afslag is er sprake van een archeologische vindplaats. Echter ontbreken er aanwijzingen voor de aanwezigheid van een erf, nederzetting, grafveld of vuursteenvindplaats. De vindplaats wordt zowel op fysieke als inhoudelijke kwaliteit middelmatig tot laag gewaardeerd en dit levert haar het predicaat niet behoudenswaardig op. Op basis hiervan adviseert ADC ArcheoProjecten het bevoegd gezag om het plangebied vrij te geven voor ontwikkeling. Daarnaast kan Vitens als eigenaar van het terrein de gemeente Rijssen-Holten vragen de dubbelbestemming ten aanzien van archeologie te laten vervallen bij de eerstvolgende herziening van het bestemmingsplan. Het is echter niet volledig uit te sluiten dat binnen het plangebied toch nog archeologische resten kunnen worden aangetroffen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet.</p>