ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับความรับผิดของผู้ผลิตวัคซีนในสถานการณ์ฉุกเฉิน: ศึกษากรณีวัคซีนไวรัสโคโรนา 2019

วัคซีน COVID – 19 เป็นวัคซีนที่เกิดขึ้นในช่วงสถานการณ์ฉุกเฉินที่ทั่วโลกนั้นมีความต้องการวัคซีนเพื่อควบคุมการแพร่ระบาด ลดความรุนแรงของอาการ และลดการเสียชีวิตได้ จึงทำให้วัคซีนกลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการแก้ไขสถานการณ์ฉุกเฉิน ทว่าวัคซีน COVID – 19 นั้นเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้สถานการณ์ดีขึ้นได้อย่างรวดเร็ว แต่อาจส่งผลกระทบต่อผู้รับวัคซีนบางรายที่อาจเกิดอาการไม่พึงประสงค์หรือการเสียชีวิตขึ้นได้ กรณีจึงมีปัญหาว่า เมื่อเกิดอาการไม่พึงประสงค์หรือการเสียชีวิตขึ้น ผู้ผลิตวัคซีนจะต้องแบกรับภาระในการรับผิดชอบต่อผู้เสียหายที่เป็นผลมาจากการฉีดวัคซีน หากมีข้อตกลงยกเว้นความรับผิดให้แก่ผู้ผลิตวัคซีน COVID - 19 จะสามารถแก้ไขปัญหาที่ผู้ผลิตวัคซีนที่จะต้องแบกรับต้นทุนทางกฎหมาย รวมถึงค่าชดเชยความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากวัคซีน COVID - 19 การศึกษาค้นคว้าอิสระนี้ จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักเกณฑ์ในการยกเว้นความรับผิดของผู้ผลิตวัคซีน และหลักเกณฑ์และแนวทางการชดเชยค่าเสียหาย เพื่อศึกษาเปรียบเทียบแนวทางการจัดการปัญหา และวิเคราะห์ปัญหากรณีความรับผิดของผู้ผลิตวัคซีน COVID – 19 ทั้งในกฎหมายไทยและกฎหมายต่างประเทศ รวมถึงการอภิปรายแนวทางการแก้ไขปัญหาอันนำไปสู่ข้อเสนอแนะในการแก้ไขปัญหาความรับผิดของผู้ผลิตวัคซีน COVID – 19จากการศึกษาพบว่า กฎหมายประเทศไทยไม่มีกฎหมายที่บัญญัติไว้เฉพาะสำหรับความรับผิดของผู้ผลิตวัคซีนในสถานการณ์ฉุกเฉินจึงต้องนำกฎหมายที่มีอยู่มาปรับใช้ เมื่อเปรียบเทียบกับกฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกาและประเทศฟิลิปปินส์ ซึ่งมีการตรากฎหมายสำหรับวัคซีน COVID – 19 เป็นการเฉพาะในสถานการณ์ฉุกเฉิน โดยมีการกำหนดหลักเกณฑ์ความรับผิดไว้อย่างชัดเจน และจัดสรรให้อยู่ภายใต้กองทุนการชดเชยความเสียหายเดียวกัน เพื่อเป็นมาตรการในการป้องกันให้ผู้เสียหายได้รับความเป็นธรรมและไม่ถูกเอาเปรียบจากผู้ผลิตวัคซีนดังนั้น ผู้เขียนจึงเสนอแนะว่า หากกฎหมายไทยจะนำเอากฎหมายของต่างประเทศมาปรับใช้กับกฎหมายที่มีอยู่โดยการเพิ่มหมวดของการยกเว้นความรับผิดของผู้ผลิตวัคซีนช่วงสถานการณ์ฉุกเฉินในพระราชบัญญัติความมั่นคงด้านวัคซีนแห่งชาติ พ.ศ. 2561 จึงมีความเหมาะสมและเป็นไปตามเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติฯฉบับนี้ รวมทั้งจัดตั้งกองทุนชดเชยให้แก่ผู้เสียหายเพียงกองทุนเดียว เพื่อแก้ไขปัญหาการใช้สิทธิซ้ำซ้อน และทำให้ผู้เสียหายได้รับการชดเชยที่เป็นธรรมและเท่าเทียมกัน