การคุ้มครองเจ้าของข้อมูลจากการประมวลผลข้อมูลโดยอัตโนมัติในสัญญาอัจฉริยะ: ศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายของสหภาพยุโรปและของไทย

เทคโนโลยีที่ใช้ในปัจจุบันมีความก้าวหน้ามากขึ้นเรื่อย ๆ ในด้านการทำธุรกรรมสัญญาก็เช่นเดียวกัน มีการนำเทคโนโลยีบล็อกเชนมาประยุกต์ใช้กับการทำสัญญาในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์เกิดเป็นสัญญาอัจฉริยะ ซึ่งมีหลักการทำงานคือเมื่อแปลงเงื่อนไขของสัญญาเป็นรหัสคอมพิวเตอร์และนำเข้าสู่ระบบบล็อกเชนแล้ว ข้อมูลนั้นจะถูกกระจายให้ผู้ใช้งานในระบบทุกคนได้รับรู้และทำการตรวจสอบ หากเข้าเงื่อนไขตามที่ได้ตั้งค่าไว้ ระบบจะทำการบังคับตามเงื่อนไขของสัญญาโดยอัตโนมัติ สัญญาอัจฉริยะบนเทคโนโลยีบล็อกเชนจึงสะดวก รวดเร็ว ยากต่อการแก้ไขปลอมแปลง มีการนำสัญญาอัจฉริยะไปใช้ในหลายด้านทั้งภาครัฐและเอกชน มีบางกรณีที่สัญญาอัจฉริยะเกี่ยวพันกับข้อมูลส่วนบุคคลของประชาชน โดยผู้ให้บริการซึ่งเป็นผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลอาจเลือกใช้สัญญาอัจฉริยะในการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อให้การทำธุรกรรมเป็นไปอย่างสะดวกรวดเร็ว แต่ทั้งนี้อาจเกิดกรณีปัญหาเนื่องจากสัญญาอัจฉริยะเป็นการตัดสินใจจากการประมวลผลข้อมูลอัตโนมัติโดยไม่มีมนุษย์เข้ามาแทรกแซง ซึ่งการดำเนินการต่อข้อมูลส่วนบุคคลด้วยวิธีการอัตโนมัติดังกล่าวกระทำอย่างรวดเร็วโดยระบบอัตโนมัติ ทำให้อาจเกิดความผิดพลาดหรือเป็นกรณีที่เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลเกิดข้อสงสัยในการตัดสินใจอัตโนมัติดังกล่าวได้ สารนิพนธ์ฉบับนี้ มุ่งศึกษาการประมวลผลข้อมูลโดยอัตโนมัติในสัญญาอัจฉริยะตามกฎหมายของไทยเทียบเคียงกับกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของสหภาพยุโรปเพื่อให้เห็นถึงความจำเป็นในการแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 เนื่องจากแม้การใช้สัญญาอัจฉริยะจะสามารถปรับใช้กับการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลได้ แต่มีบางกรณีที่พระราชบัญญัติฉบับดังกล่าวคุ้มครองไม่ครอบคลุมเพียงพอ ได้แก่ กุญแจสาธารณะและข้อมูลธุรกรรมที่ผ่านกระบวนการเข้ารหัสในสัญญาอัจฉริยะซึ่งถือเป็นข้อมูลแฝงไม่ได้รับความคุ้มครองตามพระราชบัญญัติ ไม่มีการกำหนดสิทธิของเจ้าของข้อมูลในการได้รับแจ้งเกี่ยวกับการมีอยู่และผลกระทบสำคัญที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้สัญญาอัจฉริยะในการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล และไม่มีมาตรการคุ้มครองเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวกับสิทธิที่จะไม่อยู่ภายใต้การตัดสินใจโดยอัตโนมัติแต่เพียงอย่างเดียวด้วยเหตุนี้ ผู้เขียนจึงเห็นว่าควรมีการแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ในส่วนของคำนิยามข้อมูลส่วนบุคคล สิทธิของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลในการได้รับแจ้งการมีอยู่และผลกระทบสำคัญที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้สัญญาอัจฉริยะ และสิทธิของเจ้าของข้อมูลที่จะไม่ตกอยู่ภายใต้การตัดสินใจจากการประมวลผลข้อมูลอัตโนมัติแต่เพียงอย่างเดียว เพื่อคุ้มครองเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลผู้ซึ่งอาจได้รับผลกระทบจากการที่ผู้ควบคุมข้อมูลเลือกใช้สัญญาอัจฉริยะในการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลของตน