Graven langs de kerk

De herindeling van de De Zwaanstraat en de aanleg van een drainagesysteem in het Julianaplein te Wijk aan Zee veroorzaakt rondingrepen die aanwezige archeologische resten verstoren. Om die reden is op beide locaties in september 2005 eerst een Inventariserend archeologischonderzoek in de vorm van proefsleuven uitgevoerd en vervolgens, in februari 2006, in de De Zwaanstraat een Archeologische begeleiding (een aan de omstandigheden aangepaste opgraving) van de aanleg van een rioolleiding en, eind 2005 en begin 2006, op het Julianapleineen Defintief Archeologisch onderzoek en in mei 2006 een Archeologische begeleiding van de aanleg van een watertafel. Tijdens het Inventariserend veldonderzoek-proefsleuven en de archeologische begeleiding in de De Zwaanstraat zijn 40 – 60 cm onder het straatplaveisel resten van een bakstenen fundament en een bakstenen vloertje gevonden die vermoedelijk van dezelfde constructie op de voormaligezuidelijke rooilijn van de straat deel uitmaakten. Geheel in het westen is nog een fragment van een dubbelsteens muurtje tevoorschijn gekomen. Op een dieper niveau zijn een aantal paalkuilen gevonden die eveneens op de voormalige zuidelijke rooilijn van de straat lagen. Of het om resten van houten gebouwen gaat, is niet uit te maken. Op grond van enige vondsten is dit vlak met de paalkuilen tussen 1300 en 1500 gedateerd. De daarboven gelegen baksteenfundamenten en het vloertje zijn niet nader dan tussen 1600 en 1900 te dateren. Op het Julianaplein zijn tijdens vooronderzoek en opgraving zeven putten aangelegd. In put 2 zijn de noordelijke begrenzing van het kerkhof en de fundamenten van enige daarbuiten gelegen gebouwtjes vastgesteld. De oudste fundamenten kunnen uit de 18e of 19e eeuw dateren. Dejongste horen bij een gebouw uit de 20ste eeuw. Het betreft waarschijnlijk een voormalig café. In de putten 3 - 7 zijn uitbraaksleuven, vloerresten en steunberen van het noordtransept van de kerk van vóór 1573 aangetroffen. Deze resten maken een globale reconstructie van de oorspronkelijke kerk mogelijk. Problematisch blijkt de breedte van het achterschip en het koor, omdat in de putten 6 en 7 bouwresten zijn aangetroffen die verder naar het noorden lagen dan wanneer het achterschip dezelfde breedte zou hebben gehad als het voorschip. Een twee- of driebeukig koor is niet uit te sluiten. Dit is weliswaar ongebruikelijk bij dorpskerken uit de 15e eeuw, maar Wijk aan Zee was in die tijd een vrij groot dorp. Een alternatieve verklaring is dat een aantal steunberen zijn versleept bij het uitgraven of dat in de tweede helft van de 15e eeuw een verbouwing of uitbreiding van de kerk heeft plaatsgevonden. Een andere mogelijkheid is dat tegen de kerkmuur van het koor een civiele aanbouw heeft gestaan. De graven van het kerkhof zijn moeilijk individueel te dateren. Ze vormen een compacte massa die in minstens drie ophogingslagen zijn bijgezet. Het vermoeden is dat de eerste ophogingslaag dateert van de wederopbouw in 1609 van het voorste deel van de in 1573 beschadigde kerk. De tweede ophoging kan eveneens in de 17e eeuw hebben plaatsgevonden en de derde in de 18e eeuw, wellicht tijdens de grondige restauratie in 1764. Het wordt aangenomen dat de graven die binnen de voormalige kerk zijn gevonden van tusssen de bouw in 1420 en de verwoesting in 1573 dateren. Daarbij zijn ook een aantal graven gerekend die ten oosten van de kerk onder een puinlaag die aan 1573 wordt toegeschreven, waren begraven. Het kerkhof is tot 1869 in gebruik geweest. Er zijn 60 min of meer complete skeletten uit verschillende perioden geselecteerd voor een fysisch antropologisch onderzoek. Daarbij zijn leeftijd, geslacht en botafwijkingen vastgesteld. Opvallend is dat in alle perioden de betroffen personen hun rug zwaar hadden belast. Het kan hier om eenerfelijke afwijking gaan of om een specifieke arbeid.